سوال ۱۳۷ · ریاضی
کنکور تجربی ۱۴۰۵ · سوال ۱۳۷ · کلید رسمی سازمان سنجش
ریاضی · ریاضی ۱ · فصل ۴: معادلهها و نامعادلهها
به ازای چند مقدار طبیعی ، عدد در بازه قرار دارد؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۲ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
گام اول: عضویت در بازه را به نامعادله تبدیل میکنیم.
چون کران چپ بسته و کران راست باز است، داریم:
.
تفاوت علامتهای و از بسته یا بازبودن دو سر بازه میآید (ریاضی ۱، صفحات ۹۲–۹۳).
گام دوم: علامت مخرجها را بررسی میکنیم.
برای طبیعی، همواره است. از سوی دیگر، شرط ایجاب میکند که کسر سمت راست مثبت باشد؛ پس:
.
بنابراین، با توجه به طبیعیبودن ، باید باشد. بررسی علامت مخرج پیش از حل نامعادلهٔ کسری ضروری است (ریاضی ۱، صفحهٔ ۹۱).
گام سوم: دو نامعادله را حل میکنیم.
اکنون مخرجها مثبتاند؛ بنابراین با ضرب در آنها، جهت نامعادله تغییر نمیکند:
.
همچنین:
.
گام چهارم: مقادیر طبیعی مشترک را میشماریم.
از ترکیب شرطهای بالا، به دست میآید؛ پس مقادیر مجاز و هستند و تعداد آنها برابر است. دقت کنید که بهدلیل بازبودن کران راست پذیرفته نیست.
پاسخ: گزینهٔ ۲
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: ممکن است با تبدیل نادرست شرط به ، مقدار مجاز را حذف کنید و فقط یک مقدار بشمارید. برای طبیعی، شرط درست است.
- گزینهٔ ۳: اگر انتهای راست بازه را بسته در نظر بگیرید، مقدار را هم میشمارید. در این حالت کران راست برابر میشود، اما این کران عضو بازه نیست.
- گزینهٔ ۴: ممکن است بدون بررسی علامت مخرج و بازبودن انتهای راست، همهٔ مقادیر طبیعی از تا را بشمارید. درحالیکه کران راست منفی میدهد و نیز بهدلیل بازبودن انتهای راست پذیرفته نیست.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- معنای عضویت در بازهٔ نیمباز را به یاد بیاورید: کران چپ با تساوی و کران راست بدون تساوی مقایسه میشود؛ مانند تبدیل بازه و نامعادله در ریاضی ۱، صفحات ۹۲–۹۳.
- پیش از ضربکردن در مخرجها، علامت آنها را بررسی کنید. چون عدد موردنظر مثبت است و باید از کران راست کوچکتر باشد، مخرج کران راست نیز باید مثبت باشد.
- پس از اطمینان از مثبتبودن مخرجها، دو مقایسه به شرطهای و میرسند. اکنون فقط مقادیر طبیعیِ مشترک این دو شرط را بشمارید.