سوال ۱۰۴ · ریاضی
کنکور تجربی ۱۴۰۱ · سوال ۱۰۴ · کلید رسمی سازمان سنجش
ریاضی · ریاضی ۱ · فصل ۴: معادلهها و نامعادلهها
اگر باشد، مجموعه مقادیر چند عضو دارد؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۴ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
ابتدا نامعادله را با تعیین علامت حل میکنیم و سپس مقادیر جزء صحیح را میشماریم. همین نامعادله در تمرینهای کتاب نیز آمده است (ریاضی ۱، صفحهٔ ۹۳).
گام اول: تعیین نقاط مرزی و دامنه
ریشههای صورت و مخرج عبارتاند از:
در کسر تعریف نشده است؛ بنابراین این مقدار تحت هیچ شرایطی پذیرفته نمیشود. مطابق روش تعیین علامت کسر، علامت صورت و مخرج را در بازههای جداشده با این دو نقطه بررسی میکنیم (ریاضی ۱، صفحههای ۸۵ و ۹۱).
گام دوم: حل نامعادله
- اگر باشد، صورت مثبت و مخرج منفی است؛ پس کسر منفی است.
- اگر باشد، صورت و مخرج هر دو مثبتاند؛ پس کسر مثبت است.
- اگر باشد، صورت منفی و مخرج مثبت است؛ پس کسر منفی است.
در ، مقدار کسر صفر است و چون نامعادله از نوع بزرگتر یا مساوی است، این نقطه پذیرفته میشود. بنابراین:
گام سوم: یافتن مقادیر جزء صحیح
با ضرب طرفهای نامعادله در عدد مثبتِ ، جهت نامساویها تغییر نمیکند (ریاضی ۱، صفحههای ۸۸–۸۹):
نماد جزء صحیحِ ، یعنی بزرگترین عدد صحیحِ کوچکتر یا مساوی آن است. با اینکه مقدار مجاز نیست، برای داریم . از طرف دیگر، مقدار مجاز است و جزء صحیح آن نیز است.
پس تمام مقادیر ممکن عبارتاند از:
این مجموعه دارای عضو است.
پاسخ: گزینهٔ ۴
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: ممکن است فقط مقادیر صحیحِ مثبتِ داخل بازهٔ را بشمارید و انتهای راست را هم حذف کنید؛ در این صورت به میرسید. اما جزء صحیح میتواند منفی یا صفر باشد و انتهای راست نیز مجاز است.
- گزینهٔ ۲: اگر فقط مقادیر مثبتِ ، یعنی از تا ، شمرده شوند، عدد به دست میآید. این شمارش نادرست است، زیرا برای مقادیر مجازِ منفی و صفرِ نیز خروجیهای دیگری داریم.
- گزینهٔ ۳: ممکن است از بهاشتباه نتیجه بگیرید که و فقط اعداد تا را بشمارید. درحالیکه جزء صحیحِ هر عدد بین و برابر است.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- روش تعیین علامت کسر را مرور کنید: ریشههای صورت و مخرج، مرز بازههای بررسیاند و ریشهٔ مخرج هرگز در مجموعهٔ جواب قرار نمیگیرد.
- صورت در و مخرج در صفر میشوند. علامت کسر را در سه بازهٔ حاصل بررسی کنید و به تفاوت شرطِ صفر شدن صورت و مخرج توجه کنید.
- پس از یافتن بازهٔ مجازِ ، آن را در ضرب کنید. برای شمارش جزءصحیحها، به یاد داشته باشید که عددی منفی و نزدیک به صفر، جزء صحیحِ منفی دارد؛ باز بودن یک سر بازه لزوماً جزء صحیحِ متناظر با آن را حذف نمیکند.