سوال ۱۱۴ · ریاضی
کنکور تجربی ۱۴۰۴ نوبت اول · سوال ۱۱۴ · کلید رسمی سازمان سنجش
ریاضی · ریاضی ۱ · فصل ۴: معادلهها و نامعادلهها
مجموعه جواب نامعادله به صورت بازه است. اگر b عدد طبیعی باشد، مقدار کدام است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۳ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
نکتهٔ نگارشی: با توجه به پاسخ تأییدشده، ممیز در گزینهها با «/» نوشته شده است؛ بنابراین «۲/۴» در گزینهٔ سوم یعنی ، نه کسر .
گام اول: ضریب جملهٔ درجهٔ دوم باید صفر باشد.
طبق روش تعیین علامت، باید ناحیههایی را پیدا کنیم که عبارت در آنها منفی است (ریاضی ۱، صفحهٔ ۹۱). اگر ضریب ناصفر باشد، عبارت درجهٔ دوم در دو انتهای محور همعلامت است؛ بنابراین نمیتواند دقیقاً برای منفی و برای همهٔ نامنفی باشد. پس:
گام دوم: مقدار پارامتر طبیعی را تعیین میکنیم.
اکنون نامعادله به صورت زیر درمیآید:
برای اینکه جواب این نامعادله نیمخطی رو به راست باشد، ضریب باید منفی باشد؛ زیرا تقسیم بر عدد منفی جهت نامساوی را عوض میکند (ریاضی ۱، صفحههای ۸۹–۹۰):
با توجه به طبیعیبودن ، داریم:
پس نامعادله برابر است با:
گام سوم: مرز بازهها را برابر قرار میدهیم.
مجموعهٔ جواب بهدستآمده است و طبق صورت سؤال باید با برابر باشد. بنابراین:
بازبودن سر بازه نیز با اکیدبودن نامعادله سازگار است (ریاضی ۱، صفحههای ۹۲–۹۳).
گام چهارم: نسبت خواستهشده را محاسبه میکنیم.
پاسخ: گزینهٔ ۳
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: اگر در حل رابطهٔ ، بهاشتباه بر بهجای تقسیم کنید، نسبت به دست میآید؛ درحالیکه باید باشد.
- گزینهٔ ۲: مقدار ممکن است از خطای محاسبهٔ همراه با اشتباه در علامت تقسیم حاصل شود. هم اندازهٔ این نسبت نادرست است و هم علامتش؛ زیرا و هر دو منفیاند.
- گزینهٔ ۴: اگر در تقسیم دو عدد منفی، علامت حاصل را منفی بگیرید، به میرسید. نسبت مثبت است، چون صورت و مخرج هر دو منفیاند.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- به تعیین علامت عبارت درجهٔ دوم فکر کنید: آیا چنین عبارتی میتواند فقط در یک نیمخط منفی باشد؟ علامت آن را در دو انتهای محور مقایسه کنید.
- برای اینکه مجموعهٔ جواب دقیقاً یک نیمخط رو به راست باشد، عبارت باید خطی و ضریب متغیر منفی باشد؛ پس شرطهای و را بررسی کنید.
- از طبیعیبودن و کران بالای آن، مقدارش را تعیین کنید. سپس از این نکته استفاده کنید که مرز بازه، یعنی ، ریشهٔ عبارت خطی است؛ با جایگذاری آن، را پیدا کنید.