سوال ۱۳۲ · ریاضی
کنکور تجربی ۱۴۰۵ · سوال ۱۳۲ · کلید رسمی سازمان سنجش
ریاضی · ریاضی ۲ · فصل ۷: آمار و احتمال
هر یک از اعداد ۱ تا ۹ روی یک کارت نوشته شده است. سه کارت به تصادف انتخاب میشود. با کدام احتمال هر سه عدد روی کارت فرد هستند به طوریکه میدانیم مجموع آنها نیز فرد است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۲ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
گام اول: پیشامدها را مشخص میکنیم.
: هر سه عدد انتخابشده فرد باشند.
: مجموع سه عدد انتخابشده فرد باشد.
طبق تعریف احتمال شرطی، باید فقط حالتهایی را در نظر بگیریم که شرط در آنها برقرار است؛ بنابراین (ریاضی ۲، صفحهٔ ۱۴۵).
گام دوم: حالتهای دارای مجموع فرد را میشماریم.
در میان کارتهای شمارهگذاریشده از تا ، پنج کارت فرد و چهار کارت زوج داریم. مجموع سه عدد در دو حالت فرد میشود: هر سه عدد فرد باشند، یا یک عدد فرد و دو عدد زوج باشند. این شیوهٔ تفکیک بر اساس زوج و فرد بودن، مشابه روش مثال کارتها در کتاب است (ریاضی ۲، صفحههای ۱۴۵–۱۴۶).
چون ترتیب انتخاب کارتها اهمیتی ندارد، از ترکیب استفاده میکنیم:
تعداد انتخابهای سه کارت فرد برابر است با .
تعداد انتخابهای یک کارت فرد و دو کارت زوج برابر است با .
پس تعداد کل حالتهای سازگار با شرط سؤال برابر است با .
گام سوم: احتمال شرطی را محاسبه میکنیم.
اگر هر سه عدد فرد باشند، مجموع آنها حتماً فرد است؛ پس و در نتیجه . بنابراین:
.
پاسخ: گزینهٔ ۲
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: ممکن است دو الگوی «سه فرد» و «یک فرد و دو زوج» را هماحتمال فرض کنید و به برسید؛ اما تعداد انتخابهای این دو الگو بهترتیب و است، نه برابر.
- گزینهٔ ۳: اگر تعداد روشهای انتخاب دو کارت زوج را بهاشتباه بهجای بگیرید، احتمال را به دست میآورید. برای انتخاب دو کارت زوج باید از ترکیب استفاده کرد.
- گزینهٔ ۴: اگر در مخرج، بهجای الگوی «یک فرد و دو زوج»، الگوی «دو فرد و یک زوج» را بشمارید، به میرسید؛ درحالیکه مجموع اعداد در الگوی دوم زوج است و شرط سؤال را ندارد.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- تعریف احتمال شرطی را در ریاضی ۲، صفحهٔ ۱۴۵ مرور کنید: وقتی فرد بودن مجموع معلوم است، فضای شمارش فقط انتخابهایی است که این شرط را دارند.
- مجموع سه عدد زمانی فرد است که تعداد اعداد فردِ انتخابشده، یک یا سه باشد. این دو الگو را جداگانه و با توجه به وجود پنج کارت فرد و چهار کارت زوج بشمارید.
- برای الگوی سه فرد، حالت و برای الگوی یک فرد و دو زوج، حالت دارید. تعداد حالتهای مطلوب را بر مجموع تعداد حالتهای این دو الگو تقسیم کنید.