سوال ۱۱۹ · ریاضی
کنکور تجربی ۱۴۰۱ · سوال ۱۱۹ · کلید رسمی سازمان سنجش
ریاضی · ریاضی ۲ · فصل ۷: آمار و احتمال
دادههای جمعآوریشده در یک مطالعه آماری اعداد طبیعی متوالی هستند. اگر به همه دادهها ۲ واحد بیفزاییم، اختلاف میانه و میانگین دادههای جدید چقدر است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۱ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
گام اول: میانگین و میانهٔ دادههای اولیه را مقایسه میکنیم.
دادهها را به صورت در نظر میگیریم. به دلیل تقارن اعداد متوالی، میانگین برابر نصف مجموع اولین و آخرین داده است:
.
طبق روش کتاب، میانه در تعداد فرد، دادهٔ وسط و در تعداد زوج، میانگین دو دادهٔ وسط است (ریاضی ۲، صفحهٔ ۱۵۴–۱۵۵).
اگر باشد، دادهٔ وسط برابر است؛ پس .
اگر باشد، دو دادهٔ وسط و هستند؛ بنابراین:
.
پس در هر دو حالت، میانگین و میانهٔ دادههای اولیه برابرند.
گام دوم: اثر افزودن مقدار ثابت را بررسی میکنیم.
با افزودن به هر یک از داده، مجموع دادهها افزایش مییابد؛ بنابراین میانگین جدید برابر است با:
.
ترتیب دادهها نیز تغییر نمیکند و دادهٔ وسط یا هر دو دادهٔ وسط، افزایش مییابند؛ پس:
.
گام سوم: اختلاف دو معیار جدید را حساب میکنیم:
.
بنابراین اختلاف میانه و میانگین دادههای جدید صفر است.
پاسخ: گزینهٔ ۱
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۲: ممکن است فاصلهٔ دو عدد طبیعی متوالی، یعنی ، با اختلاف میانه و میانگین اشتباه گرفته شود؛ اما فاصلهٔ دادههای مجاور، اختلاف دو معیار مرکزی نیست.
- گزینهٔ ۳: اگر تصور کنیم فقط یکی از دو معیار به اندازهٔ افزایش مییابد، این گزینه به دست میآید؛ درحالیکه افزودن مقدار ثابت به همهٔ دادهها، هم میانگین و هم میانه را به همان اندازه افزایش میدهد.
- گزینهٔ ۴: ممکن است افزایشهای دو معیار را با هم جمع کنیم و به برسیم؛ اما سؤال اختلاف میانه و میانگین را میخواهد، نه مجموع افزایش آنها را.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- تعریف میانگین و روش تعیین میانه برای تعداد زوج و فرد دادهها را مرور کنید. به تقارن اعداد طبیعی متوالی حول مرکز مجموعه توجه کنید.
- میانگین اعداد متوالی را از نصف مجموع اولین و آخرین داده به دست آورید؛ سپس بررسی کنید دادهٔ وسط یا میانگین دو دادهٔ وسط چه ارتباطی با این مقدار دارد.
- با افزودن به همهٔ دادهها، میانگین و میانه هر کدام افزایش مییابند. اکنون عبارت اختلاف دو معیار جدید را بنویسید و ساده کنید.