دانشجو؟ ۵۰۰ هزار تومان هدیه همین حالادانشجو؟ با کارت دانشجویی یا ایمیل دانشگاهی ۵۰۰٬۰۰۰ تومان هدیه بگیر، و اگر دانشگاهت تا ۱۶ آذر به ۵۰ دانشجوی فعال برسد ۲ میلیون تومان دیگرجدول دانشگاه‌هادانشجو؟ ۵۰۰ هزار تومان هدیه همین حالادانشجو؟ با کارت دانشجویی یا ایمیل دانشگاهی ۵۰۰٬۰۰۰ تومان هدیه همین حالا، و ۲ میلیون تومان دیگر اگر دانشگاهت تا ۱۶ آذر به ۵۰ دانشجوی فعال برسدجدول دانشگاه‌ها
1xAi
کنکور تجربی ۱۴۰۱ · ریاضی

سوال ۱۱۹ ریاضی کنکور تجربی ۱۴۰۱ با پاسخ تشریحی

سوال ۱۱۹ دفترچهٔ اختصاصی کنکور تجربی ۱۴۰۱، با کلید رسمی سازمان سنجش. پاسخ تشریحی، دلیل نادرستی گزینه‌های دیگر و راهنمایی‌ها را هوش مصنوعی 1xAi بر پایهٔ همین کلید و متن کتاب درسی نوشته است.

سوال ۱۱۹ · ریاضی

کنکور تجربی ۱۴۰۱ · سوال ۱۱۹ · کلید رسمی سازمان سنجش

ریاضی · ریاضی ۲ · فصل ۷: آمار و احتمال

داده‌های جمع‌آوری‌شده در یک مطالعه آماری اعداد طبیعی متوالی هستند. اگر به همه داده‌ها ۲ واحد بیفزاییم، اختلاف میانه و میانگین داده‌های جدید چقدر است؟

  1. گزینهٔ ۱: صفر
  2. گزینهٔ ۲: ۱
  3. گزینهٔ ۳: ۲
  4. گزینهٔ ۴: ۴
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی

پاسخ درست: گزینهٔ ۱ (کلید رسمی سازمان سنجش)

پاسخ تشریحی

گام اول: میانگین و میانهٔ داده‌های اولیه را مقایسه می‌کنیم.
داده‌ها را به صورت a,a+1,…,a+n−1a,a+1,\ldots,a+n-1 در نظر می‌گیریم. به دلیل تقارن اعداد متوالی، میانگین برابر نصف مجموع اولین و آخرین داده است:
xˉ=a+(a+n−1)2=a+n−12\bar{x}=\frac{a+(a+n-1)}{2}=a+\frac{n-1}{2}.

طبق روش کتاب، میانه در تعداد فرد، دادهٔ وسط و در تعداد زوج، میانگین دو دادهٔ وسط است (ریاضی ۲، صفحهٔ ۱۵۴–۱۵۵).
اگر n=2k+1n=2k+1 باشد، دادهٔ وسط برابر a+ka+k است؛ پس Q2=a+k=xˉQ_2=a+k=\bar{x}.
اگر n=2kn=2k باشد، دو دادهٔ وسط a+k−1a+k-1 و a+ka+k هستند؛ بنابراین:
Q2=(a+k−1)+(a+k)2=a+k−12=xˉQ_2=\frac{(a+k-1)+(a+k)}{2}=a+k-\frac{1}{2}=\bar{x}.
پس در هر دو حالت، میانگین و میانهٔ داده‌های اولیه برابرند.

گام دوم: اثر افزودن مقدار ثابت را بررسی می‌کنیم.
با افزودن 22 به هر یک از nn داده، مجموع داده‌ها 2n2n افزایش می‌یابد؛ بنابراین میانگین جدید برابر است با:
xˉجدید=nxˉ+2nn=xˉ+2\bar{x}_{\mathrm{جدید}}=\frac{n\bar{x}+2n}{n}=\bar{x}+2.
ترتیب داده‌ها نیز تغییر نمی‌کند و دادهٔ وسط یا هر دو دادهٔ وسط، 22 افزایش می‌یابند؛ پس:
Q2,جدید=Q2+2Q_{2,\mathrm{جدید}}=Q_2+2.

گام سوم: اختلاف دو معیار جدید را حساب می‌کنیم:
Q2,جدید−xˉجدید=(Q2+2)−(xˉ+2)=Q2−xˉ=0Q_{2,\mathrm{جدید}}-\bar{x}_{\mathrm{جدید}}=(Q_2+2)-(\bar{x}+2)=Q_2-\bar{x}=0.
بنابراین اختلاف میانه و میانگین داده‌های جدید صفر است.

پاسخ: گزینهٔ ۱

چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند

  • گزینهٔ ۲: ممکن است فاصلهٔ دو عدد طبیعی متوالی، یعنی 11، با اختلاف میانه و میانگین اشتباه گرفته شود؛ اما فاصلهٔ داده‌های مجاور، اختلاف دو معیار مرکزی نیست.
  • گزینهٔ ۳: اگر تصور کنیم فقط یکی از دو معیار به اندازهٔ 22 افزایش می‌یابد، این گزینه به دست می‌آید؛ درحالی‌که افزودن مقدار ثابت به همهٔ داده‌ها، هم میانگین و هم میانه را به همان اندازه افزایش می‌دهد.
  • گزینهٔ ۴: ممکن است افزایش‌های دو معیار را با هم جمع کنیم و به 2+2=42+2=4 برسیم؛ اما سؤال اختلاف میانه و میانگین را می‌خواهد، نه مجموع افزایش آنها را.

راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)

  1. تعریف میانگین و روش تعیین میانه برای تعداد زوج و فرد داده‌ها را مرور کنید. به تقارن اعداد طبیعی متوالی حول مرکز مجموعه توجه کنید.
  2. میانگین اعداد متوالی را از نصف مجموع اولین و آخرین داده به دست آورید؛ سپس بررسی کنید دادهٔ وسط یا میانگین دو دادهٔ وسط چه ارتباطی با این مقدار دارد.
  3. با افزودن 22 به همهٔ داده‌ها، میانگین و میانه هر کدام 22 افزایش می‌یابند. اکنون عبارت اختلاف دو معیار جدید را بنویسید و ساده کنید.

ریاضی ۲ · فصل ۷: آمار و احتمال

سوال‌های رسمی دیگر کنکور تجربی از همین فصل:

فصل «آمار و احتمال» را در پنل یادگیری تمرین کن

در پنل یادگیری 1xAi سوال‌هایی مثل همین را جواب می‌دهی و جوابت ثبت می‌شود؛ پیش از دیدن پاسخ، سه راهنمایی پله‌پله داری و معلم هوشمند بی‌آن‌که جواب را لو بدهد کمکت می‌کند. تمرین و آزمون رایگان است؛ معلم هوشمند هم سهمیهٔ روزانهٔ رایگان دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

ریاضی · تجربی ۱۴۰۱