سوال ۱۲۷ · ریاضی
کنکور تجربی ۱۴۰۱ · سوال ۱۲۷ · کلید رسمی سازمان سنجش
ریاضی · ریاضی ۲ · فصل ۷: آمار و احتمال
احتمال شیوع یک بیماری در جامعهای برابر ۰/۰۸ و احتمال بهبود یافتن فرد مبتلا به این بیماری برابر ۰/۵ است. احتمال اینکه فردی از این جامعه به این بیماری مبتلا شود و بهبود یابد، چند درصد است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۴ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
گام اول: پیشامدها را مشخص میکنیم. را پیشامد «ابتلای فرد به بیماری» و را پیشامد «بهبود یافتن فرد» مینامیم. بنابراین دادههای سؤال عبارتاند از:
و .
دقت کنید که احتمال دوم مربوط به افراد مبتلاست؛ پس احتمال شرطی است، نه احتمال بهبود یک فرد دلخواه از جامعه.
گام دوم: سؤال احتمال «ابتلا و بهبود» را میخواهد. رخ دادن هر دو پیشامد با اشتراک آنها نمایش داده میشود؛ بنابراین باید را بیابیم (ریاضی ۲، صفحهٔ ۱۴۳–۱۴۴).
طبق رابطهٔ احتمال شرطی داریم:
.
پس با ضرب دو طرف در :
(ریاضی ۲، صفحهٔ ۱۴۵).
این رابطه به فرض استقلال نیاز ندارد؛ زیرا احتمال بهبود به شرط ابتلا در صورت سؤال داده شده است.
گام سوم: با جایگذاری دادهها به دست میآوریم:
.
گام چهارم: چون پاسخ به درصد خواسته شده است، احتمال اعشاری را در ضرب میکنیم:
.
بنابراین احتمال ابتلا و سپس بهبود فرد برابر با است.
پاسخ: گزینهٔ ۴
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: ممکن است دانشآموز احتمال بهبود را دو بار در محاسبه وارد کند و به برسد. این کار نادرست است؛ احتمال شرطی بهبود فقط یک بار وارد میشود و نتیجه نیز باید به درصد تبدیل شود.
- گزینهٔ ۲: این گزینه حاصل محاسبهٔ درستِ احتمال، یعنی ، اما بدون تبدیل آن به درصد است. سؤال مقدار درصدی را میخواهد، نه مقدار اعشاری احتمال را.
- گزینهٔ ۳: ممکن است دانشآموز پس از محاسبهٔ احتمال ابتلا و بهبود، ضریب را دوباره اعمال کند و سپس حاصل را به درصد تبدیل کند. این نصفکردنِ دوباره مبنایی ندارد؛ احتمال بهبود در همان ضرب نخست لحاظ شده است.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- تعریف احتمال شرطی را در صفحهٔ ۱۴۵ ریاضی ۲ مرور کن؛ عبارت «بهبود یافتن فرد مبتلا» نشان میدهد که ابتلا از قبل شرط شده است.
- اگر پیشامد ابتلا و پیشامد بهبود باشد، دادهٔ دوم است و خواستهٔ سؤال . رابطهٔ احتمال شرطی را برای یافتن اشتراک بازنویسی کن.
- احتمال ابتلا را در احتمال بهبود به شرط ابتلا ضرب کن؛ سپس برای تبدیل احتمال اعشاری به درصد، حاصل را در ضرب کن.