دانشجو؟ ۵۰۰ هزار تومان هدیه همین حالادانشجو؟ با کارت دانشجویی یا ایمیل دانشگاهی ۵۰۰٬۰۰۰ تومان هدیه بگیر، و اگر دانشگاهت تا ۱۶ آذر به ۵۰ دانشجوی فعال برسد ۲ میلیون تومان دیگرجدول دانشگاه‌هادانشجو؟ ۵۰۰ هزار تومان هدیه همین حالادانشجو؟ با کارت دانشجویی یا ایمیل دانشگاهی ۵۰۰٬۰۰۰ تومان هدیه همین حالا، و ۲ میلیون تومان دیگر اگر دانشگاهت تا ۱۶ آذر به ۵۰ دانشجوی فعال برسدجدول دانشگاه‌ها
1xAi
کنکور تجربی ۱۴۰۵ · ریاضی

سوال ۱۲۸ ریاضی کنکور تجربی ۱۴۰۵ با پاسخ تشریحی

سوال ۱۲۸ دفترچهٔ اختصاصی کنکور تجربی ۱۴۰۵، با کلید رسمی سازمان سنجش. پاسخ تشریحی، دلیل نادرستی گزینه‌های دیگر و راهنمایی‌ها را هوش مصنوعی 1xAi بر پایهٔ همین کلید و متن کتاب درسی نوشته است.

سوال ۱۲۸ · ریاضی

کنکور تجربی ۱۴۰۵ · سوال ۱۲۸ · کلید رسمی سازمان سنجش

ریاضی · ریاضی ۳ · فصل ۴: مشتق

خطی در نقطه (a,a)(a,a) بر نمودار تابع y=2−xy=\sqrt{2-x} مماس شده و محورهای مختصات را در نقاط A و B قطع می‌کند. مساحت مثلث OAB کدام است؟

  1. گزینهٔ ۱: 4/54/5
  2. گزینهٔ ۲: 3/53/5
  3. گزینهٔ ۳: 2/252/25
  4. گزینهٔ ۴: 1/751/75
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی

پاسخ درست: گزینهٔ ۳ (کلید رسمی سازمان سنجش)

پاسخ تشریحی

در داده‌های سؤال ناسازگاری وجود دارد: با تابع نوشته‌شده، مساحت به‌دست‌آمده در گزینه‌ها نیست و گزینهٔ اعلام‌شده نیز تأیید نمی‌شود.

گام اول: تعیین نقطهٔ تماس
چون نقطهٔ (a,a)(a,a) روی نمودار y=2−xy=\sqrt{2-x} قرار دارد، داریم:
a=2−aa=\sqrt{2-a}
طرف راست نامنفی است؛ پس باید a≥0a\geq 0 باشد. با به توان دو رساندن:
a2=2−a⇒a2+a−2=0⇒(a−1)(a+2)=0a^2=2-a\Rightarrow a^2+a-2=0\Rightarrow(a-1)(a+2)=0
ریشهٔ a=−2a=-2 به دلیل شرط نامنفی بودن پذیرفته نیست؛ بنابراین a=1a=1 و نقطهٔ تماس (1,1)(1,1) است.

گام دوم: محاسبهٔ شیب مماس
طبق قاعدهٔ مشتق تابع رادیکالی با عبارت خطی زیر رادیکال (ریاضی ۳، صفحهٔ ۸۶–۸۷):
f′(x)=−122−xf'(x)=-\frac{1}{2\sqrt{2-x}}
پس:
f′(1)=−12f'(1)=-\frac{1}{2}
مشتق در نقطه، برابر شیب مماس در همان نقطه است (ریاضی ۳، صفحهٔ ۸۲–۸۳).

گام سوم: نوشتن معادلهٔ مماس و یافتن تقاطع‌ها
خطی با شیب −12-\frac{1}{2} که از (1,1)(1,1) می‌گذرد، معادلهٔ زیر را دارد:
y−1=−12(x−1)⇒y=−x2+32y-1=-\frac{1}{2}(x-1)\Rightarrow y=-\frac{x}{2}+\frac{3}{2}
برای برخورد با محور افقی، y=0y=0 قرار می‌دهیم و x=3x=3 به دست می‌آید. برای برخورد با محور عمودی، x=0x=0 قرار می‌دهیم و y=32y=\frac{3}{2} حاصل می‌شود. بنابراین می‌توان نوشت:
A=(3,0),B=(0,32)A=(3,0),\qquad B=(0,\frac{3}{2})

گام چهارم: محاسبهٔ مساحت
مثلث در مبدأ قائم‌الزاویه است؛ در نتیجه:
SOAB=12×OA×OB=12×3×32=94S_{OAB}=\frac{1}{2}\times OA\times OB=\frac{1}{2}\times3\times\frac{3}{2}=\frac{9}{4}

پس لازم است صورت سؤال یا گزینه‌ها بازبینی شود؛ مقدار 225\frac{2}{25} از صورت فعلی به دست نمی‌آید.
پاسخ: هیچ‌یک از گزینه‌ها؛ مساحت صحیح با صورت فعلی 94\frac{9}{4} است.

چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند

  • گزینهٔ ۱: ممکن است از خطا در محاسبهٔ محل برخورد مماس با محورها به این گزینه برسید؛ اما عرض از مبدأ مماس برابر 32\frac{3}{2} و طول از مبدأ آن برابر 33 است و این گزینه از آن‌ها به دست نمی‌آید.
  • گزینهٔ ۲: اشتباه گرفتن نقطهٔ تماس با یکی از رأس‌های مثلث می‌تواند محاسبهٔ مساحت را منحرف کند. رأس‌های مثلث، مبدأ مختصات و دو محل برخورد خط مماس با محورها هستند، نه نقطهٔ تماس.
  • گزینهٔ ۴: خطا در مشتق‌گیری از عبارت زیر رادیکال یا جابه‌جایی شیب با معکوس آن می‌تواند به نتیجه‌ای نادرست منجر شود. شیب صحیح مماس −12-\frac{1}{2} است و با استفاده از آن، این گزینه حاصل نمی‌شود.

راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)

  1. ابتدا از این شرط استفاده کنید که نقطهٔ تماس روی نمودار قرار دارد. سپس به یاد بیاورید که مشتق تابع در نقطهٔ تماس، شیب خط مماس است.
  2. باید رابطهٔ a=2−aa=\sqrt{2-a} را با شرط a≥0a\geq 0 حل کنید. برای مشتق‌گیری نیز علامت منفیِ ضریب متغیر زیر رادیکال را فراموش نکنید.
  3. معادلهٔ مماس را به صورت y−a=f′(a)(x−a)y-a=f'(a)(x-a) بنویسید؛ سپس با قرار دادن جداگانهٔ x=0x=0 و y=0y=0، دو ضلع قائم مثلث را پیدا کنید.

ریاضی ۳ · فصل ۴: مشتق

سوال‌های رسمی دیگر کنکور تجربی از همین فصل:

فصل «مشتق» را در پنل یادگیری تمرین کن

در پنل یادگیری 1xAi سوال‌هایی مثل همین را جواب می‌دهی و جوابت ثبت می‌شود؛ پیش از دیدن پاسخ، سه راهنمایی پله‌پله داری و معلم هوشمند بی‌آن‌که جواب را لو بدهد کمکت می‌کند. تمرین و آزمون رایگان است؛ معلم هوشمند هم سهمیهٔ روزانهٔ رایگان دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

ریاضی · تجربی ۱۴۰۵