دانشجو؟ ۵۰۰ هزار تومان هدیه همین حالادانشجو؟ با کارت دانشجویی یا ایمیل دانشگاهی ۵۰۰٬۰۰۰ تومان هدیه بگیر، و اگر دانشگاهت تا ۱۶ آذر به ۵۰ دانشجوی فعال برسد ۲ میلیون تومان دیگرجدول دانشگاه‌هادانشجو؟ ۵۰۰ هزار تومان هدیه همین حالادانشجو؟ با کارت دانشجویی یا ایمیل دانشگاهی ۵۰۰٬۰۰۰ تومان هدیه همین حالا، و ۲ میلیون تومان دیگر اگر دانشگاهت تا ۱۶ آذر به ۵۰ دانشجوی فعال برسدجدول دانشگاه‌ها
1xAi
کنکور تجربی ۱۴۰۵ · ریاضی

سوال ۱۲۴ ریاضی کنکور تجربی ۱۴۰۵ با پاسخ تشریحی

سوال ۱۲۴ دفترچهٔ اختصاصی کنکور تجربی ۱۴۰۵، با کلید رسمی سازمان سنجش. پاسخ تشریحی، دلیل نادرستی گزینه‌های دیگر و راهنمایی‌ها را هوش مصنوعی 1xAi بر پایهٔ همین کلید و متن کتاب درسی نوشته است.

سوال ۱۲۴ · ریاضی

کنکور تجربی ۱۴۰۵ · سوال ۱۲۴ · کلید رسمی سازمان سنجش

ریاضی · ریاضی ۲ · فصل ۶: حد و پیوستگی

تابع f با ضابطه f(x)=1+2xaf(x)=1+\frac{2x}{a} است. اگر تابع g(x)={f(x)x≥−1f−1(x)x<−1g(x)=\begin{cases}f(x) & x\geq -1\\ f^{-1}(x) & x<-1\end{cases} روی R\mathbb{R} پیوسته باشد و محور xها را در سمت مثبت محور قطع کند، مقدار g(−1)g(-1) کدام است؟

  1. گزینهٔ ۱: −4-4
  2. گزینهٔ ۲: −1-1
  3. گزینهٔ ۳: 22
  4. گزینهٔ ۴: 33
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی

پاسخ درست: گزینهٔ ۳ (کلید رسمی سازمان سنجش)

پاسخ تشریحی

ابتدا توجه می‌کنیم که a≠0a\ne0 است تا ضابطهٔ ff تعریف شود. برای یافتن وارون، می‌نویسیم:
y=1+2xa⟹x=a2(y−1)y=1+\frac{2x}{a}\quad\Longrightarrow\quad x=\frac{a}{2}(y-1)
پس:
f−1(x)=a2(x−1)f^{-1}(x)=\frac{a}{2}(x-1).

هر دو شاخه تابع خطی‌اند و در بازهٔ مربوط به خود پیوسته‌اند؛ بنابراین فقط باید پیوستگی در محل اتصال، یعنی x=−1x=-1، بررسی شود. پیوستگی توابع چندجمله‌ای در ریاضی ۲، صفحهٔ ۱۴۱ بیان شده است. همچنین طبق تعریف پیوستگی، حدهای چپ و راست در محل اتصال باید با مقدار تابع برابر باشند (ریاضی ۲، صفحه‌های ۱۳۹–۱۴۰).

چون ورودی −1-1 در شاخهٔ اول قرار دارد، داریم:
g(−1)=f(−1)=1−2ag(-1)=f(-1)=1-\frac{2}{a}.
از طرف دیگر:
lim⁡x→−1−g(x)=f−1(−1)=a2(−1−1)=−a\lim_{x\to-1^-}g(x)=f^{-1}(-1)=\frac{a}{2}(-1-1)=-a.
بنابراین شرط پیوستگی چنین است:
1−2a=−a1-\frac{2}{a}=-a.
با ضرب در aa و تجزیه:
a−2=−a2⟹a2+a−2=0⟹(a+2)(a−1)=0a-2=-a^2\quad\Longrightarrow\quad a^2+a-2=0\quad\Longrightarrow\quad(a+2)(a-1)=0.
پس a=−2a=-2 یا a=1a=1.

اکنون شرط تقاطع با سمت مثبت محور افقی را به کار می‌بریم. هر ورودی مثبت در شاخهٔ اول قرار دارد؛ پس ریشهٔ مثبت باید از حل معادلهٔ زیر به دست آید:
1+2xa=0⟹x=−a21+\frac{2x}{a}=0\quad\Longrightarrow\quad x=-\frac{a}{2}.
برای آنکه x>0x>0 باشد، باید a<0a<0 باشد؛ بنابراین از میان دو مقدار ممکن، a=−2a=-2 پذیرفته می‌شود.

در نتیجه:
g(−1)=1−2−2=2g(-1)=1-\frac{2}{-2}=2.

پاسخ: گزینهٔ ۳

چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند

  • گزینهٔ ۱: خطا در علامت‌ها یا ضرایب هنگام محاسبهٔ وارون و حل شرط پیوستگی می‌تواند به این انتخاب منجر شود؛ اما شرط پیوستگی فقط مقادیر −1-1 و 22 را برای g(−1)g(-1) ممکن می‌کند، پس مقدار −4-4 پذیرفتنی نیست.
  • گزینهٔ ۲: اگر فقط شرط پیوستگی را بررسی کنید، با انتخاب a=1a=1 به g(−1)=−1g(-1)=-1 می‌رسید؛ اما در این حالت تنها ریشهٔ معتبر تابع در x=−12x=-\frac{1}{2} است و شرط تقاطع با سمت مثبت محور برقرار نیست.
  • گزینهٔ ۴: ممکن است پس از یافتن a=−2a=-2، به‌اشتباه مقدار پارامتر را به‌جای ورودی قرار دهید و f(−2)=3f(-2)=3 را حساب کنید؛ درحالی‌که سؤال مقدار تابع در ورودی −1-1 را می‌خواهد.

راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)

  1. تعریف پیوستگی در محل اتصال دو شاخه را به یاد بیاورید: حد چپ، حد راست و مقدار تابع باید برابر باشند. اینجا محل اتصال x=−1x=-1 است.
  2. ابتدا وارون تابع را به دست آورید: f−1(x)=a2(x−1)f^{-1}(x)=\frac{a}{2}(x-1). سپس شرط f(−1)=f−1(−1)f(-1)=f^{-1}(-1) را بنویسید تا مقادیر ممکن پارامتر مشخص شوند.
  3. برای تقاطع در سمت مثبت محور، باید ریشه‌ای با x>0x>0 داشته باشید؛ چنین ورودی‌ای در شاخهٔ ff قرار دارد. از 1+2xa=01+\frac{2x}{a}=0 علامت لازم برای aa را تعیین کنید و سپس از رابطهٔ g(−1)=1−2ag(-1)=1-\frac{2}{a} استفاده کنید.

ریاضی ۲ · فصل ۶: حد و پیوستگی

سوال‌های رسمی دیگر کنکور تجربی از همین فصل:

فصل «حد و پیوستگی» را در پنل یادگیری تمرین کن

در پنل یادگیری 1xAi سوال‌هایی مثل همین را جواب می‌دهی و جوابت ثبت می‌شود؛ پیش از دیدن پاسخ، سه راهنمایی پله‌پله داری و معلم هوشمند بی‌آن‌که جواب را لو بدهد کمکت می‌کند. تمرین و آزمون رایگان است؛ معلم هوشمند هم سهمیهٔ روزانهٔ رایگان دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

ریاضی · تجربی ۱۴۰۵