سوال ۱۲۴ · ریاضی
کنکور تجربی ۱۴۰۵ · سوال ۱۲۴ · کلید رسمی سازمان سنجش
ریاضی · ریاضی ۲ · فصل ۶: حد و پیوستگی
تابع f با ضابطه است. اگر تابع روی پیوسته باشد و محور xها را در سمت مثبت محور قطع کند، مقدار کدام است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۳ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
ابتدا توجه میکنیم که است تا ضابطهٔ تعریف شود. برای یافتن وارون، مینویسیم:
پس:
.
هر دو شاخه تابع خطیاند و در بازهٔ مربوط به خود پیوستهاند؛ بنابراین فقط باید پیوستگی در محل اتصال، یعنی ، بررسی شود. پیوستگی توابع چندجملهای در ریاضی ۲، صفحهٔ ۱۴۱ بیان شده است. همچنین طبق تعریف پیوستگی، حدهای چپ و راست در محل اتصال باید با مقدار تابع برابر باشند (ریاضی ۲، صفحههای ۱۳۹–۱۴۰).
چون ورودی در شاخهٔ اول قرار دارد، داریم:
.
از طرف دیگر:
.
بنابراین شرط پیوستگی چنین است:
.
با ضرب در و تجزیه:
.
پس یا .
اکنون شرط تقاطع با سمت مثبت محور افقی را به کار میبریم. هر ورودی مثبت در شاخهٔ اول قرار دارد؛ پس ریشهٔ مثبت باید از حل معادلهٔ زیر به دست آید:
.
برای آنکه باشد، باید باشد؛ بنابراین از میان دو مقدار ممکن، پذیرفته میشود.
در نتیجه:
.
پاسخ: گزینهٔ ۳
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: خطا در علامتها یا ضرایب هنگام محاسبهٔ وارون و حل شرط پیوستگی میتواند به این انتخاب منجر شود؛ اما شرط پیوستگی فقط مقادیر و را برای ممکن میکند، پس مقدار پذیرفتنی نیست.
- گزینهٔ ۲: اگر فقط شرط پیوستگی را بررسی کنید، با انتخاب به میرسید؛ اما در این حالت تنها ریشهٔ معتبر تابع در است و شرط تقاطع با سمت مثبت محور برقرار نیست.
- گزینهٔ ۴: ممکن است پس از یافتن ، بهاشتباه مقدار پارامتر را بهجای ورودی قرار دهید و را حساب کنید؛ درحالیکه سؤال مقدار تابع در ورودی را میخواهد.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- تعریف پیوستگی در محل اتصال دو شاخه را به یاد بیاورید: حد چپ، حد راست و مقدار تابع باید برابر باشند. اینجا محل اتصال است.
- ابتدا وارون تابع را به دست آورید: . سپس شرط را بنویسید تا مقادیر ممکن پارامتر مشخص شوند.
- برای تقاطع در سمت مثبت محور، باید ریشهای با داشته باشید؛ چنین ورودیای در شاخهٔ قرار دارد. از علامت لازم برای را تعیین کنید و سپس از رابطهٔ استفاده کنید.