سوال ۱۳۸ · ریاضی
کنکور تجربی ۱۳۹۸ · سوال ۱۳۸ · کلید رسمی سازمان سنجش
ریاضی · ریاضی ۲ · فصل ۶: حد و پیوستگی
به ازای کدام مقدار ، تابع با ضابطه ، در نقطهٔ ، فقط از چپ پیوسته است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۱ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
نکتهٔ ضروری دربارهٔ صورت سؤال: در ضابطهٔ ارسالی، نمادهای و مشخص نشدهاند؛ بنابراین پاسخ عددی از همین متن بهتنهایی قابل استخراج نیست. پاسخ تأییدشده با این خوانشِ احتمالی سازگار است: . حل زیر مشروط به همین اصلاح است.
گام اول ـ شرط پیوستگی فقط از چپ:
طبق تعریف پیوستگی یکطرفه، باید باشد و پیوستگی راست برقرار نباشد (ریاضی ۲، صفحات ۱۳۹–۱۴۰).
گام دوم ـ تجزیه و سادهسازی:
با اتحاد مجموع دو مکعب داریم: . پس برای ، ضابطه به صورت درمیآید.
گام سوم ـ محاسبهٔ حد چپ:
در سمت چپِ داریم ؛ بنابراین و در نتیجه . با استفاده از پیوستگی چندجملهایها و جایگذاری در عبارت سادهشده (ریاضی ۲، صفحهٔ ۱۴۱)، به دست میآوریم: . پس برای پیوستگی چپ باید باشد.
گام چهارم ـ بررسی «فقط از چپ»:
در سمت راستِ داریم ؛ پس . این مقدار با برابر نیست؛ بنابراین تابع از راست پیوسته نیست و فقط پیوستگی چپ دارد.
با فرض اصلاح ضابطه به صورت بیانشده، پاسخ: گزینهٔ ۱
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۲: در خوانش اصلاحشدهٔ ضابطه، رسیدن به میتواند ناشی از خطای محاسباتی در مقدار عامل درجهٔ دوم باشد؛ مقدار این عامل در نقطهٔ موردنظر است و حد چپ، قرینهٔ آن میشود.
- گزینهٔ ۳: انتخاب میتواند حاصل دو اشتباه باشد: محاسبهٔ نادرست عامل درجهٔ دوم و نادیدهگرفتن علامت منفیِ حاصل از قدرمطلق در سمت چپ. برای پیوستگی چپ باید حد چپ را، با علامت درست، به دست آورد.
- گزینهٔ ۴: در خوانش اصلاحشدهٔ ضابطه، مقدار حد راست تابع است. انتخاب آن یعنی پیوستگی راست را بهجای پیوستگی چپ بررسی کردهایم.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- تعریف پیوستگی یکطرفه را در ریاضی ۲، صفحات ۱۳۹–۱۴۰ مرور کن: مقدار تابع در نقطه باید با حد همان سمت برابر باشد. توجه کن که نمادهای ضابطهٔ ارسالی مخدوشاند و پیش از محاسبه باید خوانش درست آنها مشخص شود.
- اگر ضابطهٔ موردنظر کسرِ باشد، صورت را با اتحاد مجموع دو مکعب تجزیه کن و برای نزدیکشدن از چپ، علامت عبارت داخل قدرمطلق را مشخص کن.
- در این خوانش، پس از سادهسازی، عبارت سمت چپ برابر میشود. مقدار آن را در نقطهٔ موردنظر حساب کن و برای بررسی واژهٔ «فقط»، آن را با حد راست مقایسه کن.