سوال ۱۳۹ · ریاضی
کنکور تجربی ۱۴۰۲ نوبت دوم · سوال ۱۳۹ · کلید رسمی سازمان سنجش
ریاضی · ریاضی ۲ · فصل ۵: توابع نمایی و لگاریتمی
اگر باشد، کوچکترین عضو مجموعه کدام است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۴ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
گام اول ـ تغییر متغیر و تغییر مبنا:
قرار میدهیم . چون و مبنای لگاریتم بزرگتر از یک است، داریم . همچنین طبق تعریف لگاریتم، است (ریاضی ۲، صفحههای ۱۰۹–۱۱۱).
با استفاده از فرمول تغییر مبنا و ویژگی لگاریتم توان (ریاضی ۲، صفحهٔ ۱۱۱ و صفحههای ۱۱۳–۱۱۴)، داریم:
و
.
پس عبارت موردنظر برابر است با:
.
گام دوم ـ یافتن کران پایین:
برای ، هر دو جمله مثبتاند. از نامنفیبودن مربع تفاضل ریشههای آنها نتیجه میشود:
بنابراین:
.
گام سوم ـ بررسی امکان رسیدن به کران پایین:
برابری هنگامی رخ میدهد که دو جمله برابر باشند:
.
چون ، مقدار مجاز است و متناظر با خواهد بود. پس کران پایین واقعاً عضوی از مجموعه است و کوچکترین عضو مجموعهٔ برابر است.
پاسخ: گزینهٔ ۴
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: ممکن است هنگام تغییر مبنا، ضریبهای دو جمله را اشتباه محاسبه کنید و حاصلضرب آنها را بگیرید. حاصلضرب درست است؛ بنابراین این مقدار، کمینهٔ عبارت نیست.
- گزینهٔ ۲: این گزینه از فراموشکردن ضریب در نامساوی مجموع دو عدد مثبت به دست میآید. مجموع دو جمله دستکم دو برابر ریشهٔ حاصلضرب آنهاست، نه فقط ریشهٔ حاصلضربشان.
- گزینهٔ ۳: اگر بهاشتباه بنویسید، عبارت به تبدیل میشود و این گزینه به دست میآید. چون است، رابطهٔ درست است.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- فرمول تغییر مبنا و ویژگی لگاریتم توان را مرور کنید؛ هر دو لگاریتم را میتوان با مبنای مشترک نوشت.
- با قرار دادن ، شرط مسئله به تبدیل میشود. عبارت را برحسب بنویسید و به ضریب ناشی از توانِ مبناها دقت کنید.
- عبارت به شکل درمیآید. برای دو جملهٔ مثبت از استفاده کنید و سپس بررسی کنید آیا شرط برابری در دامنه برقرار میشود.