سوال ۱۲۵ · ریاضی
کنکور تجربی ۱۴۰۲ نوبت دوم · سوال ۱۲۵ · کلید رسمی سازمان سنجش
ریاضی · ریاضی ۳ · فصل ۳: حد بینهایت و حد در بینهایت
این سوال در دفترچه شکل دارد؛ اینجا شکل بهصورت متنی توصیف شده است.
شکل زیر، نمودار تابع f و g را نشان میدهد. حاصل کدام است؟
شکل: دو خط در دستگاه مختصات. خط f نزولی است، محور y را در و محور x را در قطع میکند. خط g صعودی است، محور y را در و محور x را در قطع میکند. دو خط یکدیگر را در ناحیه سوم/چهارم نزدیک محور x (زیر محور x، سمت راست محور y) قطع میکنند.
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۳ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
گام اول: معادلهٔ دو خط را به دست میآوریم.
خط از نقاط و میگذرد؛ پس شیب آن برابر است با:
.
بنابراین:
.
خط نیز از نقاط و میگذرد؛ در نتیجه:
،
و معادلهٔ آن چنین است:
.
گام دوم: علامت عبارت داخل قدرمطلق را بررسی میکنیم.
هنگامی که ، عبارت مثبت میشود؛ پس برای ورودیهای بهاندازهٔ کافی منفی داریم:
.
بنابراین:
.
گام سوم: حد نسبت را محاسبه میکنیم.
مطابق روش محاسبهٔ حد نسبت چندجملهایها، صورت و مخرج را بر بزرگترین توان متغیر در مخرج، یعنی ، تقسیم میکنیم (ریاضی ۳، صفحهٔ ۶۰):
.
از آنجا که ثابت است و ، جملههای کسری به صفر میل میکنند. همچنین حد مخرج ناصفر است و میتوان از قانون حدِ خارجقسمت استفاده کرد (ریاضی ۳، صفحههای ۵۹–۶۰):
.
پس مقدار مجهول در جواب نهایی نقشی ندارد. منفی بودن پاسخ نیز با نمودار سازگار است؛ زیرا در سمت چپ، صورت مثبت و مخرج منفی است.
پاسخ: گزینهٔ ۳
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: ممکن است شیب خط ، یعنی ، را مستقیماً پاسخ بگیرید. اما حدِ نسبت دو تابع خطی به شیب هر دو خط وابسته است و باید شیب صورت را بر شیب مخرج تقسیم کرد.
- گزینهٔ ۲: ممکن است با مثبت دانستن قدرمطلق، اندازهٔ شیب خط را پاسخ بگیرید. قدرمطلق فقط روی صورت قرار دارد؛ مخرج برای ورودیهای بسیار منفی، منفی است و شیب آن نیز باید در محاسبه وارد شود.
- گزینهٔ ۴: این انتخاب میتواند از حذف علامت منفیِ نسبت به دلیل وجود قدرمطلق ناشی شود. در حالی که فقط صورت نامنفی است و چون در سمت چپ نمودار منفی است، نسبت موردنظر منفی خواهد بود.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- روش محاسبهٔ حدِ نسبت چندجملهایها در بینهایت را در ریاضی ۳، صفحهٔ ۶۰، به یاد بیاورید؛ ابتدا از محل برخورد هر خط با محورها، معادلهٔ آن را بنویسید.
- شیب هر خط را از رابطهٔ پیدا کنید. همچنین پیش از حذف قدرمطلق، علامت را برای ورودیهای بسیار منفی بررسی کنید.
- در سمت چپ نمودار، مثبت است؛ بنابراین آنجا . اکنون صورت و مخرج را بر تقسیم کنید و از استفاده کنید.