سوال ۱۳۸ · ریاضی
کنکور تجربی ۱۴۰۰ · سوال ۱۳۸ · کلید رسمی سازمان سنجش
ریاضی · ریاضی ۳ · فصل ۳: حد بینهایت و حد در بینهایت
مقدار ، کدام است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۴ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
برای محاسبهٔ حد، ابتدا عبارت را ساده میکنیم تا بتوانیم از قواعد حد در بینهایت استفاده کنیم. طبق این قواعد، معکوس توانهای مثبتِ در بینهایت به صفر میل میکند و حد تفاضلِ دو تابع با حدهای متناهی، برابر تفاضل حدهای آنهاست (ریاضی ۳، صفحات ۵۹–۶۰).
گام اول: چون ، میتوان را مثبت در نظر گرفت. بنابراین عامل را در هر دو رادیکال ضرب میکنیم:
.
گام دوم: عبارت زیر رادیکال دوم را با مخرج مشترک ساده میکنیم:
.
پس حد موردنظر برابر است با:
.
گام سوم: برای حد رادیکال اول، صورت و مخرجِ کسر را بر تقسیم میکنیم؛ این همان روش سادهسازی کسرها در حدِ بینهایت است که در کتاب آمده است (ریاضی ۳، صفحهٔ ۶۰):
.
بنابراین:
.
برای رادیکال دوم نیز داریم:
،
پس رادیکال دوم به صفر میل میکند.
در نتیجه، حد برابر است با .
پاسخ: گزینهٔ ۴
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: ممکن است چون هر دو رادیکال داخل پرانتز به صفر میل میکنند، حد کل عبارت را نیز صفر بگیرید؛ اما عامل بیرونیِ نامتناهی میشود و نمیتوان آن را نادیده گرفت. ابتدا باید این عامل را در هر دو رادیکال ضرب و عبارت را ساده کرد.
- گزینهٔ ۲: اگر جملهٔ را در مقایسه با نادیده بگیرید، ممکن است به این گزینه برسید؛ درحالیکه این دو جمله هممرتبهاند، زیرا نسبت آنها، یعنی ، به میل میکند.
- گزینهٔ ۳: این پاسخ ممکن است از جمع نادرست کسرها، یعنی جایگزین کردن با ، به دست آید. برای جمع کسرها باید مخرج مشترک گرفت؛ جمعِ مخرجها قاعدهٔ جمع کسرها نیست.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- قواعد حد در بینهایت و صفر شدن معکوس توانهای مثبت را از ریاضی ۳، صفحات ۵۹–۶۰، به یاد بیاورید. پیش از حدگیری، عامل بیرون پرانتز را با رادیکالها ترکیب کنید.
- چون در مسیر حد، است، میتوانید بنویسید . با این کار، رادیکال اول به تبدیل میشود.
- در رادیکال دوم، تفاضل را مخرج مشترک بگیرید: . اکنون حد دو رادیکالِ سادهشده را جداگانه بررسی کنید.