سوال ۱۳۹ · ریاضی
کنکور تجربی ۱۴۰۰ · سوال ۱۳۹ · کلید رسمی سازمان سنجش
ریاضی · ریاضی ۲ · فصل ۶: حد و پیوستگی
مقدار ، کدام است؟ ([ ] نماد جزء صحیح است.)
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۱ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
گام اول: حد عبارت داخل جزء صحیح را پیدا میکنیم. طبق قاعدهٔ حد سینوس، حد این تابع در هر نقطه برابر مقدار سینوس همان نقطه است (ریاضی ۲، صفحهٔ ۱۳۴–۱۳۵). بنابراین با استفاده از قوانین حد داریم:
.
اما نمیتوان بدون بررسی جهت نزدیکشدن، جزء صحیحِ این حد را پاسخ دانست؛ زیرا تابع جزء صحیح در صفر پیوسته نیست.
گام دوم: جهت نزدیکشدن به صفر را تعیین میکنیم. سینوس در همسایگی صعودی است؛ پس برای و نزدیک به آن، داریم و در نتیجه . همچنین میتوان این همسایگی را چنان کوچک گرفت که باشد؛ در این صورت:
.
گام سوم: جزء صحیح را اعمال میکنیم. جزء صحیح هر عدد در بازهٔ برابر است؛ این رفتار از نمودار تابع جزء صحیح نیز دیده میشود (ریاضی ۲، صفحهٔ ۱۳۳–۱۳۴). پس برای تمام های بهاندازهٔ کافی نزدیک به نقطه از سمت چپ، داریم:
.
بنابراین تابع در این سمت مقدار ثابتی دارد و با توجه به قاعدهٔ حد تابع ثابت (ریاضی ۲، صفحهٔ ۱۲۸–۱۳۰):
.
پاسخ: گزینهٔ ۱
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۲: این گزینه از جایگذاری مستقیم و محاسبهٔ به دست میآید. اما تابع جزء صحیح در صفر پیوسته نیست و برای محاسبهٔ حد باید جهت نزدیکشدن عبارت داخل آن به صفر را بررسی کرد.
- گزینهٔ ۳: ممکن است دانشآموز جزء صحیحِ عدد منفیِ نزدیک صفر را با قدرمطلق آن اشتباه بگیرد و را انتخاب کند. در حالی که جزء صحیح، بزرگترین عدد صحیحِ کوچکتر یا مساوی عدد است و برای داریم .
- گزینهٔ ۴: این انتخاب معمولاً ناشی از تعمیمِ نبودن حد دوطرفهٔ تابع جزء صحیح در نقاط صحیح به حد یکطرفه است. در این سؤال فقط حد چپ خواسته شده و تابع در نزدیکی نقطه از سمت چپ مقدار ثابتی دارد؛ پس حد موجود است.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- رفتار نمودار تابع جزء صحیح در دو طرف یک عدد صحیح را به یاد بیاورید؛ در این سؤال، یکطرفه بودن حد اهمیت دارد.
- تابع سینوس در همسایگی صعودی است؛ بنابراین بررسی کنید وقتی از چپ نزدیک میشود، عبارت داخل جزء صحیح از کدام سمت به مقدار مرزی خود نزدیک میشود.
- برای های بهاندازهٔ کافی نزدیک به از سمت چپ، داریم . اکنون تعریف جزء صحیح را برای عددی در این بازه به کار ببرید.