دانشجو؟ ۵۰۰ هزار تومان هدیه همین حالادانشجو؟ با کارت دانشجویی یا ایمیل دانشگاهی ۵۰۰٬۰۰۰ تومان هدیه بگیر، و اگر دانشگاهت تا ۱۶ آذر به ۵۰ دانشجوی فعال برسد ۲ میلیون تومان دیگرجدول دانشگاه‌هادانشجو؟ ۵۰۰ هزار تومان هدیه همین حالادانشجو؟ با کارت دانشجویی یا ایمیل دانشگاهی ۵۰۰٬۰۰۰ تومان هدیه همین حالا، و ۲ میلیون تومان دیگر اگر دانشگاهت تا ۱۶ آذر به ۵۰ دانشجوی فعال برسدجدول دانشگاه‌ها
1xAi
کنکور تجربی ۱۴۰۲ نوبت اول · ریاضی

سوال ۱۲۸ ریاضی کنکور تجربی ۱۴۰۲ نوبت اول با پاسخ تشریحی

سوال ۱۲۸ دفترچهٔ اختصاصی کنکور تجربی ۱۴۰۲ نوبت اول، با کلید رسمی سازمان سنجش. پاسخ تشریحی، دلیل نادرستی گزینه‌های دیگر و راهنمایی‌ها را هوش مصنوعی 1xAi بر پایهٔ همین کلید و متن کتاب درسی نوشته است.

سوال ۱۲۸ · ریاضی

کنکور تجربی ۱۴۰۲ نوبت اول · سوال ۱۲۸ · کلید رسمی سازمان سنجش

ریاضی · ریاضی ۳ · فصل ۵: کاربرد مشتق

حاصل‌ضرب بیشترین و کمترین مقدار تابع f(x)=x+a−2xf(x)=\sqrt{x}+\sqrt{a-2x} برابر 12\sqrt{12} است. اگر a>0a>0 باشد، مقدار [a][a] کدام است؟

  1. گزینهٔ ۱: ۲
  2. گزینهٔ ۲: ۴
  3. گزینهٔ ۳: ۶
  4. گزینهٔ ۴: ۱۲
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی

پاسخ درست: گزینهٔ ۲ (کلید رسمی سازمان سنجش)

پاسخ تشریحی

ابتدا باید بیشترین و کمترین مقدار تابع را روی دامنهٔ آن پیدا کنیم. مطابق روش کتاب، برای تابع پیوسته روی بازهٔ بسته، مقدار تابع را در نقاط بحرانی و دو سر بازه محاسبه و مقایسه می‌کنیم (ریاضی ۳، صفحهٔ ۱۱۱).

گام اول: تعیین دامنه
برای تعریف شدن هر دو رادیکال باید داشته باشیم:
x≥0,a−2x≥0.x\geq0,\qquad a-2x\geq0.
پس با توجه به a>0a>0، دامنه برابر است با:
Df=[0,a/2].D_f=[0,a/2].
تابع روی این بازه پیوسته است؛ بنابراین بیشینه و کمینهٔ مطلق دارد.

گام دوم: یافتن نقطهٔ بحرانی درون دامنه
برای 0<x<a/20<x<a/2 داریم:
f′(x)=12x−1a−2x.f'(x)=\frac{1}{2\sqrt x}-\frac{1}{\sqrt{a-2x}}.
بنابراین:
f′(x)=0 ⟹ a−2x=2xf'(x)=0\ \Longrightarrow\ \sqrt{a-2x}=2\sqrt x
⟹ a−2x=4x ⟹ x=a6.\Longrightarrow\ a-2x=4x\ \Longrightarrow\ x=\frac a6.
چون a>0a>0 است، این نقطه درون دامنه قرار دارد.

گام سوم: مقایسهٔ مقدار تابع در نقاط موردنظر
در دو سر دامنه داریم:
f(0)=a,f(a2)=a2.f(0)=\sqrt a,\qquad f\left(\frac a2\right)=\sqrt{\frac a2}.
در نقطهٔ بحرانی نیز:
f(a6)=a6+2a3=3a6=3a2.f\left(\frac a6\right)=\sqrt{\frac a6}+\sqrt{\frac{2a}{3}}=3\sqrt{\frac a6}=\sqrt{\frac{3a}{2}}.
از آنجا که a>0a>0، ترتیب این مقدارها چنین است:
a2<a<3a2.\sqrt{\frac a2}<\sqrt a<\sqrt{\frac{3a}{2}}.
پس:
fmin⁡=a2,fmax⁡=3a2.f_{\min}=\sqrt{\frac a2},\qquad f_{\max}=\sqrt{\frac{3a}{2}}.

گام چهارم: استفاده از حاصل‌ضرب داده‌شده
طبق صورت سؤال:
a2×3a2=12.\sqrt{\frac a2}\times\sqrt{\frac{3a}{2}}=\sqrt{12}.
چون a>0a>0، نتیجه می‌شود:
a32=23 ⟹ a=4.\frac{a\sqrt3}{2}=2\sqrt3\ \Longrightarrow\ a=4.
نماد [a][a] جزء صحیح عدد است؛ بنابراین:
[a]=[4]=4.[a]=[4]=4.

پاسخ: گزینهٔ ۲

چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند

  • گزینهٔ ۱: اگر بدون مقایسهٔ دو سر دامنه، مقدار f(0)=af(0)=\sqrt a را کمینه بگیرید، به a=22a=2\sqrt2 و جزء صحیح 22 می‌رسید. اما مقدار تابع در سر دیگر دامنه، یعنی a/2\sqrt{a/2}، کوچک‌تر است.
  • گزینهٔ ۳: اگر در محاسبهٔ بیشینه، فقط جملهٔ دوم تابع را در نقطهٔ بحرانی حساب کنید، بیشینه را به‌اشتباه 2a/3\sqrt{2a/3} می‌گیرید و به a=6a=6 می‌رسید. بیشینه باید از مجموع هر دو جملهٔ تابع به دست آید.
  • گزینهٔ ۴: ممکن است با مجذور کردن حاصل‌ضرب داده‌شده، عدد 1212 را مستقیماً برابر پارامتر بگیرید. درحالی‌که مجذور حاصل‌ضرب اکسترمم‌ها برابر 3a24\frac{3a^2}{4} است، نه aa.

راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)

  1. روش یافتن اکسترمم‌های مطلق تابع پیوسته روی بازهٔ بسته را به یاد بیاورید: ابتدا دامنه را مشخص کنید و سپس مقدار تابع را در نقاط بحرانی و دو سر بازه مقایسه کنید.
  2. نامنفی بودن عبارت‌های زیر رادیکال، دامنه را به [0,a/2][0,a/2] محدود می‌کند. درون این بازه، معادلهٔ f′(x)=0f'(x)=0 به رابطهٔ a−2x=2x\sqrt{a-2x}=2\sqrt x می‌رسد.
  3. مقدار تابع را در x=a/6x=a/6 و دو سر دامنه مقایسه کنید؛ کمینه a/2\sqrt{a/2} و بیشینه 3a/63\sqrt{a/6} است. اکنون حاصل‌ضرب این دو مقدار را با مقدار داده‌شده برابر قرار دهید و در پایان جزء صحیح پارامتر را بیابید.

ریاضی ۳ · فصل ۵: کاربرد مشتق

سوال‌های رسمی دیگر کنکور تجربی از همین فصل:

فصل «کاربرد مشتق» را در پنل یادگیری تمرین کن

در پنل یادگیری 1xAi سوال‌هایی مثل همین را جواب می‌دهی و جوابت ثبت می‌شود؛ پیش از دیدن پاسخ، سه راهنمایی پله‌پله داری و معلم هوشمند بی‌آن‌که جواب را لو بدهد کمکت می‌کند. تمرین و آزمون رایگان است؛ معلم هوشمند هم سهمیهٔ روزانهٔ رایگان دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

ریاضی · تجربی ۱۴۰۲ نوبت اول