دانشجو؟ ۵۰۰ هزار تومان هدیه همین حالادانشجو؟ با کارت دانشجویی یا ایمیل دانشگاهی ۵۰۰٬۰۰۰ تومان هدیه بگیر، و اگر دانشگاهت تا ۱۶ آذر به ۵۰ دانشجوی فعال برسد ۲ میلیون تومان دیگرجدول دانشگاه‌هادانشجو؟ ۵۰۰ هزار تومان هدیه همین حالادانشجو؟ با کارت دانشجویی یا ایمیل دانشگاهی ۵۰۰٬۰۰۰ تومان هدیه همین حالا، و ۲ میلیون تومان دیگر اگر دانشگاهت تا ۱۶ آذر به ۵۰ دانشجوی فعال برسدجدول دانشگاه‌ها
1xAi
کنکور تجربی ۱۴۰۰ · ریاضی

سوال ۱۳۶ ریاضی کنکور تجربی ۱۴۰۰ با پاسخ تشریحی

سوال ۱۳۶ دفترچهٔ اختصاصی کنکور تجربی ۱۴۰۰، با کلید رسمی سازمان سنجش. پاسخ تشریحی، دلیل نادرستی گزینه‌های دیگر و راهنمایی‌ها را هوش مصنوعی 1xAi بر پایهٔ همین کلید و متن کتاب درسی نوشته است.

سوال ۱۳۶ · ریاضی

کنکور تجربی ۱۴۰۰ · سوال ۱۳۶ · کلید رسمی سازمان سنجش

ریاضی · ریاضی ۳ · فصل ۱: تابع

نمودار تابع y=2∣sin⁡x∣y=2^{|\sin x|} را ابتدا به اندازهٔ π2\frac{\pi}{2} در امتداد محور xx ها در جهت مثبت و سپس 32\frac{3}{2} در امتداد محور yy ها در جهت منفی انتقال می‌دهیم. تعداد محل تقاطع نمودار حاصل با محور xx ها در فاصلهٔ [0,π][0,\pi] ، کدام است؟

  1. گزینهٔ ۱: صفر
  2. گزینهٔ ۲: ۱
  3. گزینهٔ ۳: ۲
  4. گزینهٔ ۴: ۴
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی

پاسخ درست: گزینهٔ ۳ (کلید رسمی سازمان سنجش)

پاسخ تشریحی

گام اول ـ نوشتن ضابطهٔ نمودار انتقال‌یافته:
اگر f(x)=2∣sin⁡x∣f(x)=2^{|\sin x|} باشد، انتقال به اندازهٔ π2\frac{\pi}{2} به راست، ضابطه را به f(x−π2)f(x-\frac{\pi}{2}) تبدیل می‌کند. سپس برای انتقال به اندازهٔ 32\frac{3}{2} به پایین، همین مقدار را از خروجی کم می‌کنیم. بنابراین، با استفاده از قواعد تبدیل نمودار توابع داریم (ریاضی ۳، مبحث تبدیل نمودار توابع، صفحهٔ ۱۵–۱۸):
g(x)=2∣sin⁡(x−π2)∣−32g(x)=2^{|\sin(x-\frac{\pi}{2})|}-\frac{3}{2}.
چون sin⁡(x−π2)=−cos⁡x\sin(x-\frac{\pi}{2})=-\cos x، نتیجه می‌شود:
g(x)=2∣cos⁡x∣−32g(x)=2^{|\cos x|}-\frac{3}{2}.

گام دوم ـ بررسی علامت تابع در نقاط مهم:
تقاطع با محور xxها یعنی g(x)=0g(x)=0. در ابتدا، وسط و انتهای بازه داریم:
g(0)=21−32=12g(0)=2^1-\frac{3}{2}=\frac{1}{2}،
g(π2)=20−32=−12g(\frac{\pi}{2})=2^0-\frac{3}{2}=-\frac{1}{2}،
g(π)=21−32=12g(\pi)=2^1-\frac{3}{2}=\frac{1}{2}.
تابع gg پیوسته است؛ پس به دلیل تغییر علامت، در هر یک از بازه‌های (0,π2)(0,\frac{\pi}{2}) و (π2,π)(\frac{\pi}{2},\pi) دست‌کم یک ریشه دارد.

گام سوم ـ اطمینان از تعداد تقاطع‌ها:
در بازهٔ [0,π2][0,\frac{\pi}{2}]، تابع ∣cos⁡x∣=cos⁡x|\cos x|=\cos x اکیداً نزولی است؛ بنابراین 2∣cos⁡x∣−322^{|\cos x|}-\frac{3}{2} نیز اکیداً نزولی است و بیش از یک ریشه ندارد.
در بازهٔ [π2,π][\frac{\pi}{2},\pi]، تابع ∣cos⁡x∣=−cos⁡x|\cos x|=-\cos x اکیداً صعودی است؛ پس تابع gg نیز اکیداً صعودی است و در این بازه هم بیش از یک ریشه ندارد. این بررسی بر پایهٔ مفهوم یکنوایی و رفتار نمودار کسینوس است (ریاضی ۳، صفحهٔ ۷–۹).
پس در هر نیمه دقیقاً یک تقاطع و در کل بازه، دو تقاطع وجود دارد؛ هیچ‌یک از نقاط ابتدا، وسط و انتهای بازه نیز ریشه نیستند.
پاسخ: گزینهٔ ۳

چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند

  • گزینهٔ ۱: ممکن است با توجه به مثبت‌بودن تابع نمایی تصور کنید نمودار هیچ‌گاه محور افقی را قطع نمی‌کند؛ اما انتقال رو به پایین، برد تابع را تغییر می‌دهد و نمودار حاصل هم مقدار مثبت دارد و هم مقدار منفی.
  • گزینهٔ ۲: اگر فقط یکی از دو نیمهٔ بازه را بررسی کنید یا اثر قدرمطلق را در نظر نگیرید، ممکن است تنها یک تقاطع بشمارید؛ درحالی‌که دو شاخهٔ نمودار نسبت به خط x=π2x=\frac{\pi}{2} متقارن‌اند و هر دو محور افقی را قطع می‌کنند.
  • گزینهٔ ۴: ممکن است برای هر علامت در معادلهٔ cos⁡x=±log⁡232\cos x=\pm\log_2\frac{3}{2}، دو جواب بشمارید؛ اما در بازهٔ [0,π][0,\pi]، تابع کسینوس اکیداً نزولی است و هر یک از این دو مقدار را فقط یک بار می‌گیرد.

راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)

  1. قواعد انتقال نمودار را به یاد آورید: انتقال به راست با تغییر ورودی تابع و انتقال به پایین با کم‌کردن یک مقدار از خروجی انجام می‌شود.
  2. پس از نوشتن ضابطهٔ جدید، از اتحاد sin⁡(x−π2)=−cos⁡x\sin(x-\frac{\pi}{2})=-\cos x استفاده کنید. برای یافتن محل‌های تقاطع با محور افقی باید خروجی تابع جدید را صفر قرار دهید.
  3. بازه را در x=π2x=\frac{\pi}{2} به دو قسمت تقسیم کنید؛ مقدار تابع جدید در دو سر هر قسمت علامت مخالف دارد. اکنون یکنوایی تابع در هر قسمت را بررسی کنید تا مطمئن شوید تقاطعی جا نمی‌ماند یا دوباره شمرده نمی‌شود.

ریاضی ۳ · فصل ۱: تابع

سوال‌های رسمی دیگر کنکور تجربی از همین فصل:

فصل «تابع» را در پنل یادگیری تمرین کن

در پنل یادگیری 1xAi سوال‌هایی مثل همین را جواب می‌دهی و جوابت ثبت می‌شود؛ پیش از دیدن پاسخ، سه راهنمایی پله‌پله داری و معلم هوشمند بی‌آن‌که جواب را لو بدهد کمکت می‌کند. تمرین و آزمون رایگان است؛ معلم هوشمند هم سهمیهٔ روزانهٔ رایگان دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

ریاضی · تجربی ۱۴۰۰