دانشجو؟ ۵۰۰ هزار تومان هدیه همین حالادانشجو؟ با کارت دانشجویی یا ایمیل دانشگاهی ۵۰۰٬۰۰۰ تومان هدیه بگیر، و اگر دانشگاهت تا ۱۶ آذر به ۵۰ دانشجوی فعال برسد ۲ میلیون تومان دیگرجدول دانشگاه‌هادانشجو؟ ۵۰۰ هزار تومان هدیه همین حالادانشجو؟ با کارت دانشجویی یا ایمیل دانشگاهی ۵۰۰٬۰۰۰ تومان هدیه همین حالا، و ۲ میلیون تومان دیگر اگر دانشگاهت تا ۱۶ آذر به ۵۰ دانشجوی فعال برسدجدول دانشگاه‌ها
1xAi

سوال ۱۳۱ ریاضی کنکور تجربی ۱۴۰۰ با پاسخ تشریحی

سوال ۱۳۱ دفترچهٔ اختصاصی کنکور تجربی ۱۴۰۰، با کلید رسمی سازمان سنجش.

  • ریاضی
  • تجربی ۱۴۰۰
  • کلید رسمی سازمان سنجش

پاسخ تشریحی، دلیل نادرستی گزینه‌های دیگر و راهنمایی‌ها را هوش مصنوعی 1xAi بر پایهٔ همین کلید و متن کتاب درسی نوشته است.

سوال ۱۳۱ · ریاضی

کنکور تجربی ۱۴۰۰ · سوال ۱۳۱ · کلید رسمی سازمان سنجش

ریاضی · ریاضی ۳ · فصل ۲: مثلثات

تعداد جواب‌های معادلهٔ مثلثاتی cos⁡2(x)−sin⁡2(x)cos⁡(3x)=1\cos^2(x)-\sin^2(x)\cos(3x)=1 ، در فاصلهٔ [0,2π][0,2\pi] ، کدام است؟

  1. گزینهٔ ۱: ۱
  2. گزینهٔ ۲: ۳
  3. گزینهٔ ۳: ۵
  4. گزینهٔ ۴: ۶
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی

پاسخ درست: گزینهٔ ۳ (کلید رسمی سازمان سنجش)

پاسخ تشریحی

گام اول: تبدیل معادله به حاصل‌ضرب
با استفاده از اتحاد cos⁡2x=1−sin⁡2x\cos^2 x=1-\sin^2 x داریم:
1−sin⁡2x−sin⁡2xcos⁡(3x)=11-\sin^2 x-\sin^2 x\cos(3x)=1
پس:
sin⁡2x(1+cos⁡(3x))=0\sin^2 x\bigl(1+\cos(3x)\bigr)=0
بنابراین باید دست‌کم یکی از دو عامل صفر باشد:
sin⁡x=0یاcos⁡(3x)=−1\sin x=0\quad\text{یا}\quad\cos(3x)=-1.

گام دوم: حل حالت اول
طبق رابطهٔ صفرهای سینوس در کتاب، جواب‌های sin⁡x=0\sin x=0 به صورت x=kπx=k\pi، با k∈Zk\in\mathbb Z، هستند (ریاضی ۳، صفحهٔ ۴۳–۴۴). در بازهٔ [0,2π][0,2\pi] به دست می‌آید:
A={0,π,2π}A=\{0,\pi,2\pi\}.
چون بازه بسته است، هر دو سر آن نیز باید شمرده شوند.

گام سوم: حل حالت دوم
با توجه به −1=cos⁡π-1=\cos\pi و قاعدهٔ حل معادلهٔ کسینوسی در کتاب (ریاضی ۳، صفحهٔ ۴۵–۴۶)، داریم:
cos⁡(3x)=cos⁡π ⟹ 3x=2kπ±π\cos(3x)=\cos\pi\ \Longrightarrow\ 3x=2k\pi\pm\pi.
این دو خانواده را می‌توان به صورت یک خانواده نوشت:
3x=(2k+1)π ⟹ x=(2k+1)π3,k∈Z3x=(2k+1)\pi\ \Longrightarrow\ x=\dfrac{(2k+1)\pi}{3},\qquad k\in\mathbb Z.
برای قرارگرفتن در بازهٔ موردنظر باید:
0≤(2k+1)π3≤2π ⟹ 0≤2k+1≤60\leq\dfrac{(2k+1)\pi}{3}\leq2\pi\ \Longrightarrow\ 0\leq2k+1\leq6.
پس k∈{0,1,2}k\in\{0,1,2\} و جواب‌های این حالت عبارت‌اند از:
B={π3,π,5π3}B=\left\{\dfrac{\pi}{3},\pi,\dfrac{5\pi}{3}\right\}.

گام چهارم: شمارش جواب‌های متمایز
مقدار x=πx=\pi در هر دو مجموعه وجود دارد؛ بنابراین باید فقط یک بار شمرده شود. مجموعهٔ نهایی جواب‌ها برابر است با:
A∪B={0,π3,π,5π3,2π}A\cup B=\left\{0,\dfrac{\pi}{3},\pi,\dfrac{5\pi}{3},2\pi\right\}.
در نتیجه تعداد جواب‌های متمایز برابر 55 است.

پاسخ: گزینهٔ ۳

چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند

  • گزینهٔ ۱: ممکن است با تقسیم دو طرف بر sin⁡2x\sin^2 x، جواب‌های حاصل از صفرشدن این عامل حذف شوند و سپس فقط جواب مشترک دو حالت شمرده شود. تقسیم بر عبارتی که ممکن است صفر باشد مجاز نیست؛ باید هر دو حالت صفرشدن عامل‌ها بررسی شوند.
  • گزینهٔ ۲: اگر فقط یکی از معادله‌های sin⁡x=0\sin x=0 یا cos⁡(3x)=−1\cos(3x)=-1 را بررسی کنید، به سه جواب می‌رسید. اما صفرشدن هر یک از عامل‌ها برای برقراری معادله کافی است و باید اجتماع جواب‌های دو حالت را در نظر گرفت.
  • گزینهٔ ۴: هر یک از دو حالت سه جواب در بازه دارد و جمع مستقیم تعداد آن‌ها، شش می‌شود. این شمارش نادرست است، زیرا x=πx=\pi در هر دو دسته قرار دارد و باید فقط یک بار شمرده شود.

راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)

  1. اتحاد اصلی مثلثات، یعنی sin⁡2x+cos⁡2x=1\sin^2 x+\cos^2 x=1، را به یاد آورید؛ با استفاده از آن می‌توانید معادله را به یک حاصل‌ضرب برابر صفر تبدیل کنید.
  2. به جای cos⁡2x\cos^2 x، عبارت 1−sin⁡2x1-\sin^2 x را قرار دهید و عامل مشترک بگیرید. هیچ عاملی را حذف نکنید، چون صفرشدن همان عامل ممکن است جواب بدهد.
  3. جواب‌های دو حالت sin⁡x=0\sin x=0 و cos⁡(3x)=−1\cos(3x)=-1 را در بازهٔ بستهٔ داده‌شده بنویسید؛ هنگام شمارش اجتماع آن‌ها، جواب مشترک را دوبار نشمارید.

ریاضی ۳ · فصل ۲: مثلثات

سوال‌های رسمی دیگر کنکور تجربی از همین فصل:

فصل «مثلثات» را در پنل یادگیری تمرین کن

در پنل یادگیری 1xAi سوال‌هایی مثل همین را جواب می‌دهی و جوابت ثبت می‌شود؛ پیش از دیدن پاسخ، سه راهنمایی پله‌پله داری و معلم هوشمند بی‌آن‌که جواب را لو بدهد کمکت می‌کند. تمرین و آزمون رایگان است؛ معلم هوشمند هم سهمیهٔ روزانهٔ رایگان دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

ریاضی · تجربی ۱۴۰۰