دانشجو؟ ۵۰۰ هزار تومان هدیه همین حالادانشجو؟ با کارت دانشجویی یا ایمیل دانشگاهی ۵۰۰٬۰۰۰ تومان هدیه بگیر، و اگر دانشگاهت تا ۱۶ آذر به ۵۰ دانشجوی فعال برسد ۲ میلیون تومان دیگرجدول دانشگاه‌هادانشجو؟ ۵۰۰ هزار تومان هدیه همین حالادانشجو؟ با کارت دانشجویی یا ایمیل دانشگاهی ۵۰۰٬۰۰۰ تومان هدیه همین حالا، و ۲ میلیون تومان دیگر اگر دانشگاهت تا ۱۶ آذر به ۵۰ دانشجوی فعال برسدجدول دانشگاه‌ها
1xAi
کنکور تجربی ۱۴۰۰ · ریاضی

سوال ۱۳۱ ریاضی کنکور تجربی ۱۴۰۰ با پاسخ تشریحی

سوال ۱۳۱ دفترچهٔ اختصاصی کنکور تجربی ۱۴۰۰، با کلید رسمی سازمان سنجش. پاسخ تشریحی، دلیل نادرستی گزینه‌های دیگر و راهنمایی‌ها را هوش مصنوعی 1xAi بر پایهٔ همین کلید و متن کتاب درسی نوشته است.

سوال ۱۳۱ · ریاضی

کنکور تجربی ۱۴۰۰ · سوال ۱۳۱ · کلید رسمی سازمان سنجش

ریاضی · ریاضی ۳ · فصل ۲: مثلثات

تعداد جواب‌های معادلهٔ مثلثاتی cos⁡2(x)−sin⁡2(x)cos⁡(3x)=1\cos^2(x)-\sin^2(x)\cos(3x)=1 ، در فاصلهٔ [0,2π][0,2\pi] ، کدام است؟

  1. گزینهٔ ۱: ۱
  2. گزینهٔ ۲: ۳
  3. گزینهٔ ۳: ۵
  4. گزینهٔ ۴: ۶
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی

پاسخ درست: گزینهٔ ۳ (کلید رسمی سازمان سنجش)

پاسخ تشریحی

گام اول: تبدیل معادله به حاصل‌ضرب
با استفاده از اتحاد cos⁡2x=1−sin⁡2x\cos^2 x=1-\sin^2 x داریم:
1−sin⁡2x−sin⁡2xcos⁡(3x)=11-\sin^2 x-\sin^2 x\cos(3x)=1
پس:
sin⁡2x(1+cos⁡(3x))=0\sin^2 x\bigl(1+\cos(3x)\bigr)=0
بنابراین باید دست‌کم یکی از دو عامل صفر باشد:
sin⁡x=0یاcos⁡(3x)=−1\sin x=0\quad\text{یا}\quad\cos(3x)=-1.

گام دوم: حل حالت اول
طبق رابطهٔ صفرهای سینوس در کتاب، جواب‌های sin⁡x=0\sin x=0 به صورت x=kπx=k\pi، با k∈Zk\in\mathbb Z، هستند (ریاضی ۳، صفحهٔ ۴۳–۴۴). در بازهٔ [0,2π][0,2\pi] به دست می‌آید:
A={0,π,2π}A=\{0,\pi,2\pi\}.
چون بازه بسته است، هر دو سر آن نیز باید شمرده شوند.

گام سوم: حل حالت دوم
با توجه به −1=cos⁡π-1=\cos\pi و قاعدهٔ حل معادلهٔ کسینوسی در کتاب (ریاضی ۳، صفحهٔ ۴۵–۴۶)، داریم:
cos⁡(3x)=cos⁡π ⟹ 3x=2kπ±π\cos(3x)=\cos\pi\ \Longrightarrow\ 3x=2k\pi\pm\pi.
این دو خانواده را می‌توان به صورت یک خانواده نوشت:
3x=(2k+1)π ⟹ x=(2k+1)π3,k∈Z3x=(2k+1)\pi\ \Longrightarrow\ x=\dfrac{(2k+1)\pi}{3},\qquad k\in\mathbb Z.
برای قرارگرفتن در بازهٔ موردنظر باید:
0≤(2k+1)π3≤2π ⟹ 0≤2k+1≤60\leq\dfrac{(2k+1)\pi}{3}\leq2\pi\ \Longrightarrow\ 0\leq2k+1\leq6.
پس k∈{0,1,2}k\in\{0,1,2\} و جواب‌های این حالت عبارت‌اند از:
B={π3,π,5π3}B=\left\{\dfrac{\pi}{3},\pi,\dfrac{5\pi}{3}\right\}.

گام چهارم: شمارش جواب‌های متمایز
مقدار x=πx=\pi در هر دو مجموعه وجود دارد؛ بنابراین باید فقط یک بار شمرده شود. مجموعهٔ نهایی جواب‌ها برابر است با:
A∪B={0,π3,π,5π3,2π}A\cup B=\left\{0,\dfrac{\pi}{3},\pi,\dfrac{5\pi}{3},2\pi\right\}.
در نتیجه تعداد جواب‌های متمایز برابر 55 است.

پاسخ: گزینهٔ ۳

چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند

  • گزینهٔ ۱: ممکن است با تقسیم دو طرف بر sin⁡2x\sin^2 x، جواب‌های حاصل از صفرشدن این عامل حذف شوند و سپس فقط جواب مشترک دو حالت شمرده شود. تقسیم بر عبارتی که ممکن است صفر باشد مجاز نیست؛ باید هر دو حالت صفرشدن عامل‌ها بررسی شوند.
  • گزینهٔ ۲: اگر فقط یکی از معادله‌های sin⁡x=0\sin x=0 یا cos⁡(3x)=−1\cos(3x)=-1 را بررسی کنید، به سه جواب می‌رسید. اما صفرشدن هر یک از عامل‌ها برای برقراری معادله کافی است و باید اجتماع جواب‌های دو حالت را در نظر گرفت.
  • گزینهٔ ۴: هر یک از دو حالت سه جواب در بازه دارد و جمع مستقیم تعداد آن‌ها، شش می‌شود. این شمارش نادرست است، زیرا x=πx=\pi در هر دو دسته قرار دارد و باید فقط یک بار شمرده شود.

راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)

  1. اتحاد اصلی مثلثات، یعنی sin⁡2x+cos⁡2x=1\sin^2 x+\cos^2 x=1، را به یاد آورید؛ با استفاده از آن می‌توانید معادله را به یک حاصل‌ضرب برابر صفر تبدیل کنید.
  2. به جای cos⁡2x\cos^2 x، عبارت 1−sin⁡2x1-\sin^2 x را قرار دهید و عامل مشترک بگیرید. هیچ عاملی را حذف نکنید، چون صفرشدن همان عامل ممکن است جواب بدهد.
  3. جواب‌های دو حالت sin⁡x=0\sin x=0 و cos⁡(3x)=−1\cos(3x)=-1 را در بازهٔ بستهٔ داده‌شده بنویسید؛ هنگام شمارش اجتماع آن‌ها، جواب مشترک را دوبار نشمارید.

ریاضی ۳ · فصل ۲: مثلثات

سوال‌های رسمی دیگر کنکور تجربی از همین فصل:

فصل «مثلثات» را در پنل یادگیری تمرین کن

در پنل یادگیری 1xAi سوال‌هایی مثل همین را جواب می‌دهی و جوابت ثبت می‌شود؛ پیش از دیدن پاسخ، سه راهنمایی پله‌پله داری و معلم هوشمند بی‌آن‌که جواب را لو بدهد کمکت می‌کند. تمرین و آزمون رایگان است؛ معلم هوشمند هم سهمیهٔ روزانهٔ رایگان دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

ریاضی · تجربی ۱۴۰۰