سوال ۱۱۴ · ریاضی
کنکور تجربی ۱۴۰۱ · سوال ۱۱۴ · کلید رسمی سازمان سنجش
ریاضی · ریاضی ۳ · فصل ۲: مثلثات
این سوال در دفترچه شکل دارد؛ اینجا شکل بهصورت متنی توصیف شده است.
شکل زیر، نمودار تابع را در یک دوره تناوب، نشان میدهد. مقدار c کدام است؟
شکل: نمودار در یک دوره تناوب در دستگاه مختصات: روی محور y مقادیر ۱ و ۵ مشخص شدهاند و روی محور x نقاط ، و . منحنی از نقطه شروع میشود، بهصورت صعودی به بیشینه میرسد (خطچین از بیشینه به محور x و محور y) و سپس نزولی شده در دوباره به مقدار ۱ میرسد.
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۳ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
گام اول: بیشینه و کمینه را از نمودار میخوانیم. بالاترین نقطهٔ نمودار ارتفاع و پایینترین نقطهٔ آن ارتفاع دارد؛ بنابراین و .
گام دوم: طبق رابطههای کتاب برای تابع ، داریم و (ریاضی ۳، صفحهٔ ۳۵). پس در این سؤال:
و .
گام سوم: با جمع کردن دو تساوی، عبارتهای مربوط به دامنه حذف میشوند:
.
در واقع، میانگین بیشینه و کمینه و ارتفاع خط میانی نمودار است؛ یعنی . بنابراین برای محاسبهٔ آن به دورهٔ تناوب یا مقدار نیاز نداریم.
پاسخ: گزینهٔ ۳
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: ممکن است مقدار بیشینهٔ نمودار، یعنی ، را با اشتباه بگیرید؛ اما بیشینه برابر است، نه خودِ .
- گزینهٔ ۲: این گزینه از تفاضل بیشینه و کمینه، یعنی ، به دست میآید. این تفاضل برابر است، در حالی که از میانگین بیشینه و کمینه محاسبه میشود.
- گزینهٔ ۴: ممکن است مقدار کمینهٔ نمودار، یعنی ، را برابر در نظر بگیرید؛ در صورتی که کمینه برابر است و با مقدار انتقال عمودی تفاوت دارد.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- تأثیر انتقال عمودی بر بیشینه و کمینهٔ تابع کسینوسی را مرور کنید؛ ارتفاع خط میانی نمودار است.
- برای تابع دادهشده، بیشینه برابر و کمینه برابر است. با جمع کردن این دو رابطه، ضریب دامنه حذف میشود.
- از شکل، بیشینه و کمینه را بخوانید و میانگین آنها را حساب کنید؛ برای یافتن نیازی به استفاده از مختصات افقی نقاط ندارید.