دانشجو؟ ۵۰۰ هزار تومان هدیه همین حالادانشجو؟ با کارت دانشجویی یا ایمیل دانشگاهی ۵۰۰٬۰۰۰ تومان هدیه بگیر، و اگر دانشگاهت تا ۱۶ آذر به ۵۰ دانشجوی فعال برسد ۲ میلیون تومان دیگرجدول دانشگاه‌هادانشجو؟ ۵۰۰ هزار تومان هدیه همین حالادانشجو؟ با کارت دانشجویی یا ایمیل دانشگاهی ۵۰۰٬۰۰۰ تومان هدیه همین حالا، و ۲ میلیون تومان دیگر اگر دانشگاهت تا ۱۶ آذر به ۵۰ دانشجوی فعال برسدجدول دانشگاه‌ها
1xAi
کنکور تجربی ۱۳۹۸ · ریاضی

سوال ۱۴۲ ریاضی کنکور تجربی ۱۳۹۸ با پاسخ تشریحی

سوال ۱۴۲ دفترچهٔ اختصاصی کنکور تجربی ۱۳۹۸، با کلید رسمی سازمان سنجش. پاسخ تشریحی، دلیل نادرستی گزینه‌های دیگر و راهنمایی‌ها را هوش مصنوعی 1xAi بر پایهٔ همین کلید و متن کتاب درسی نوشته است.

سوال ۱۴۲ · ریاضی

کنکور تجربی ۱۳۹۸ · سوال ۱۴۲ · کلید رسمی سازمان سنجش

ریاضی · ریاضی ۳ · فصل ۲: مثلثات

مجموع جواب‌های معادلهٔ مثلثاتی 4sin⁡xsin⁡(3π2−x)=14\sin x\sin(\frac{3\pi}{2}-x)=1، در بازهٔ [0,2π][0,2\pi]، کدام است؟

  1. گزینهٔ ۱: 5π2\frac{5\pi}{2}
  2. گزینهٔ ۲: 3π3\pi
  3. گزینهٔ ۳: 4π4\pi
  4. گزینهٔ ۴: 5π5\pi
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی

پاسخ درست: گزینهٔ ۴ (کلید رسمی سازمان سنجش)

پاسخ تشریحی

گام اول: ساده‌کردن عبارت مثلثاتی
با استفاده از اتحاد تفاضل دو زاویه داریم:
sin⁡(3π2−x)=sin⁡3π2cos⁡x−cos⁡3π2sin⁡x=−cos⁡x\sin(\frac{3\pi}{2}-x)=\sin\frac{3\pi}{2}\cos x-\cos\frac{3\pi}{2}\sin x=-\cos x.
پس معادله به شکل زیر درمی‌آید:
−4sin⁡xcos⁡x=1-4\sin x\cos x=1.
با اتحاد 2sin⁡xcos⁡x=sin⁡2x2\sin x\cos x=\sin 2x نتیجه می‌شود:
−2sin⁡2x=1 ⇒ sin⁡2x=−12-2\sin 2x=1\ \Rightarrow\ \sin 2x=-\frac{1}{2}.
روش تبدیل حاصل‌ضرب سینوس و کسینوس به سینوس دوبرابر زاویه، در مثال‌های معادلات مثلثاتی کتاب نیز به کار رفته است (ریاضی ۳، صفحهٔ ۴۷–۴۸).

گام دوم: یافتن جواب‌ها در بازهٔ خواسته‌شده
قرار می‌دهیم t=2xt=2x. چون x∈[0,2π]x\in[0,2\pi]، داریم t∈[0,4π]t\in[0,4\pi].
طبق روش حل معادلهٔ sin⁡t=−12\sin t=-\frac{1}{2}، جواب‌های کلی عبارت‌اند از:
t=2kπ−π6t=2k\pi-\frac{\pi}{6} یا t=2kπ+7π6t=2k\pi+\frac{7\pi}{6}، که k∈Zk\in\mathbb{Z} است (ریاضی ۳، صفحهٔ ۴۵).
با محدودکردن این جواب‌ها به بازهٔ [0,4π][0,4\pi]، به دست می‌آید:
t∈{7π6,11π6,19π6,23π6}t\in\left\{\frac{7\pi}{6},\frac{11\pi}{6},\frac{19\pi}{6},\frac{23\pi}{6}\right\}.
اکنون با تقسیم هر جواب بر 22 داریم:
x∈{7π12,11π12,19π12,23π12}x\in\left\{\frac{7\pi}{12},\frac{11\pi}{12},\frac{19\pi}{12},\frac{23\pi}{12}\right\}.

گام سوم: محاسبهٔ مجموع جواب‌ها
∑x=7π+11π+19π+23π12=60π12=5π\sum x=\frac{7\pi+11\pi+19\pi+23\pi}{12}=\frac{60\pi}{12}=5\pi.

پاسخ: گزینهٔ ۴

چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند

  • گزینهٔ ۱: اگر پس از محاسبهٔ جواب‌های مربوط به زاویهٔ 2x2x و تبدیل آن‌ها به xx، مجموع را دوباره بر 22 تقسیم کنید، به این گزینه می‌رسید؛ تقسیم بر 22 فقط یک بار لازم است.
  • گزینهٔ ۲: اگر به‌اشتباه sin⁡(3π2−x)=cos⁡x\sin(\frac{3\pi}{2}-x)=\cos x بنویسید، معادلهٔ sin⁡2x=12\sin 2x=\frac{1}{2} و مجموع 3π3\pi به دست می‌آید؛ درحالی‌که رابطهٔ درست دارای علامت منفی است.
  • گزینهٔ ۳: ممکن است با فرض نادرستِ تقارن چهار جواب نسبت به π\pi، مجموع را 4π4\pi بگیرید. اما تبدیل xx به 2π−x2\pi-x علامت sin⁡2x\sin 2x را عوض می‌کند؛ بنابراین چنین تقارنی برای جواب‌های این معادله برقرار نیست.

راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)

  1. اتحاد تفاضل دو زاویه و اتحاد سینوس دوبرابر زاویه را به یاد آورید؛ هدف این است که معادله به یک معادلهٔ سادهٔ سینوسی تبدیل شود.
  2. داریم sin⁡(3π2−x)=−cos⁡x\sin(\frac{3\pi}{2}-x)=-\cos x. پس با استفاده از 2sin⁡xcos⁡x=sin⁡2x2\sin x\cos x=\sin 2x، معادله را برحسب sin⁡2x\sin 2x بنویسید و به علامت آن دقت کنید.
  3. اگر t=2xt=2x بگذارید، بازهٔ جدید [0,4π][0,4\pi] است. برای سینوس منفی با زاویهٔ مرجع π6\frac{\pi}{6}، در هر دور دو جواب دارید؛ جواب‌های هر دو دور را پیدا کنید، بر 22 تقسیم کنید و سپس جمع بزنید.

ریاضی ۳ · فصل ۲: مثلثات

سوال‌های رسمی دیگر کنکور تجربی از همین فصل:

فصل «مثلثات» را در پنل یادگیری تمرین کن

در پنل یادگیری 1xAi سوال‌هایی مثل همین را جواب می‌دهی و جوابت ثبت می‌شود؛ پیش از دیدن پاسخ، سه راهنمایی پله‌پله داری و معلم هوشمند بی‌آن‌که جواب را لو بدهد کمکت می‌کند. تمرین و آزمون رایگان است؛ معلم هوشمند هم سهمیهٔ روزانهٔ رایگان دارد.

ساختن حساب رایگان است و بعد از ثبت‌نام مستقیم به همین بخش از پنل برمی‌گردی.

ریاضی · تجربی ۱۳۹۸