سوال ۵۷ · فیزیک
کنکور ریاضی ۱۴۰۳ نوبت دوم · سوال ۵۷ · کلید رسمی سازمان سنجش
فیزیک · فیزیک ۳ (ریاضی) · فصل ۳: نوسان و موج
فنری به جرم و طول را با نیروی میکشیم. اگر سر آزاد فنر با بسامد به نوسان درآوریم، طول موج ایجادشده در فنر چند سانتیمتر است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۳ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
ابتدا دادهها را به یکاهای SI تبدیل میکنیم:
، ، و .
گام اول ــ محاسبهٔ چگالی خطی جرم فنر:
چگالی خطی جرم، جرم واحد طول فنر است؛ بنابراین:
.
گام دوم ــ محاسبهٔ تندی انتشار موج:
طبق رابطهٔ تندی موج عرضی در فنر کشیده، تندی به نیروی کشش و چگالی خطی جرم وابسته است (فیزیک ۳ (ریاضی)، صفحهٔ ۷۳):
.
گام سوم ــ محاسبهٔ طول موج:
بسامد نوسان اجزای محیط با بسامد چشمه برابر است؛ پس بسامد موج نیز است (فیزیک ۳ (ریاضی)، صفحههای ۶۹–۷۰). همچنین موج در مدت یک دوره، به اندازهٔ یک طول موج پیشروی میکند؛ بنابراین (فیزیک ۳ (ریاضی)، صفحهٔ ۷۳). در نتیجه:
.
پاسخ: گزینهٔ ۳
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: ممکن است با تبدیل نادرست متر به سانتیمتر، مقدار را برابر بگیرید؛ درحالیکه برای این تبدیل باید عدد را در ضرب کنید.
- گزینهٔ ۲: عدد از محاسبهٔ تندی انتشار موج به دست میآید و ممکن است بهاشتباه بهعنوان طول موج انتخاب شود. اما واحد تندی است و برای یافتن طول موج باید آن را بر بسامد تقسیم کرد.
- گزینهٔ ۴: ممکن است طول موج را با طول کل فنر برابر بگیرید. طول فنر در محاسبهٔ چگالی خطی جرم به کار میرود و لزوماً برابر طول موج نیست؛ طول موج به تندی انتشار و بسامد چشمه بستگی دارد.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- رابطهٔ تندی انتشار موج عرضی در فنر کشیده را از بخش «مشخصههای موج» به یاد بیاورید؛ برای استفاده از آن باید چگالی خطی جرم فنر را بدانید.
- ابتدا جرم و طول را به یکاهای SI تبدیل کنید و از رابطههای و تندی انتشار را به دست آورید.
- بسامد موج همان بسامد نوسان سر فنر است. تندی بهدستآمده را در رابطهٔ قرار دهید و در پایان، طول موج را از متر به سانتیمتر تبدیل کنید.