سوال ۵۳ · فیزیک
کنکور ریاضی ۱۴۰۳ نوبت اول · سوال ۵۳ · کلید رسمی سازمان سنجش
فیزیک · فیزیک ۳ (ریاضی) · فصل ۳: نوسان و موج
وزنهٔ به فنری بسته شده است و این سیستم با دامنهٔ حرکت هماهنگ ساده انجام میدهد و انرژی مکانیکی آن است. اگر وزنهٔ را به همان فنر ببندیم و با همان دامنهٔ به نوسان درآوریم، انرژی مکانیکی این سیستم چند ژول میشود؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۲ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
گام اول ــ رابطهٔ مناسب را انتخاب میکنیم.
انرژی مکانیکی سامانهٔ جرم ــ فنر در حرکت هماهنگ ساده برابر است با ؛ در این رابطه، ثابت فنر و دامنهٔ نوسان است (فیزیک ۳ (ریاضی)، صفحههای ۶۶–۶۷). بنابراین انرژی مکانیکی، با ثابتبودن فنر و دامنه، به جرم وزنه وابسته نیست.
گام دوم ــ دو حالت را مقایسه میکنیم.
چون وزنهٔ جدید به همان فنر بسته میشود، است. همچنین طبق صورت سؤال، دامنه تغییر نمیکند؛ پس است. در نتیجه:
گام سوم ــ انرژی جدید را به دست میآوریم.
نکته: نصفشدن جرم به معنی نصفشدن انرژی نیست؛ زیرا تندی نوسان نیز تغییر میکند. در این مسئله، ثابتماندن فنر و دامنه برای تعیین انرژی کافی است.
پاسخ: گزینهٔ ۲
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: ممکن است با نصفشدن جرم، انرژی را هم نصف کنید؛ اما این نتیجه تنها با ثابت فرضکردن نادرست تندی در رابطهٔ انرژی جنبشی به دست میآید. در این مسئله، انرژی مکانیکی به ثابت فنر و دامنه وابسته است، نه مستقیماً به جرم.
- گزینهٔ ۳: ممکن است نسبت تغییر جرم را با نسبت تغییر بسامد ترکیب کنید، اما بهاشتباه انرژی را متناسب با خود بسامد بگیرید. در رابطهٔ ، بسامد به توان دو میرسد و اثر تغییر جرم را خنثی میکند.
- گزینهٔ ۴: این انتخاب میتواند از این تصور ناشی شود که انرژی، مانند دورهٔ نوسان، با ریشهٔ دوم جرم متناسب است. رابطهٔ انرژی سامانهٔ جرم ــ فنر است و چنین وابستگیای به جرم ندارد.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- بخش «انرژی در حرکت هماهنگ ساده» را به یاد بیاورید: در نقاط بازگشتی، تندی صفر است و تمام انرژی مکانیکی به صورت انرژی پتانسیل ذخیره شده است.
- از رابطهٔ استفاده کنید. مشخص کنید در صورت سؤال کدامیک از دو کمیتِ ثابت فنر و دامنه تغییر کرده است.
- نسبت انرژیها را به صورت بنویسید و یکسانبودن فنر و دامنه را در آن اعمال کنید.