سوال ۵ · زیست‌شناسی
کنکور تجربی ۱۴۰۵ · سوال ۵ · کلید رسمی سازمان سنجش
زیست‌شناسی · زیست‌شناسی ۲ · فصل ۵: ایمنی
کدام عبارت دربارة «درشتخوارهای حبابکی انسان»، نادرست است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۳ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
گام اول: موضوع سؤال را دقیق مشخص می‌کنیم.
سؤال دربارهٔ «درشتخوارهای حبابکی» است، نه همهٔ درشتخوارهای بدن. این یاخته‌ها در حبابک‌های شش حضور دارند و با بیگانه‌خواری در دفاع از دستگاه تنفس نقش دارند. کتاب نیز هنگام معرفی درشت‌خوارها، درشتخوارهای حبابکی شش را یادآوری می‌کند (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۶۶–۶۷).
گام دوم: عبارت‌های مربوط به منشأ و عملکرد را بررسی می‌کنیم.
- گزینهٔ ۱ درست است: در رده‌بندی منشأ یاختههای خونی، درشت‌خوارها و یاختههای دارینهای از ردهٔ میلوئیدی منشأ میگیرند. متفاوت‌بودن شکل و محل فعالیت این دو یاخته، به معنای متفاوت‌بودن این ردهٔ منشأ نیست.
- گزینهٔ ۲ درست است: درشت‌خوارها و ماستوسیتها از عوامل دومین خط دفاعی‌اند. این خط دفاعی، عوامل بیگانه را بر پایهٔ ویژگی‌های عمومی شناسایی می‌کند و دفاع آن غیراختصاصی است؛ بنابراین هر دو در واکنشهای عمومی اما سریع بدن نقش دارند (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۶۶–۶۷).
- گزینهٔ ۴ درست است: درشت‌خوارها افزون بر بیگانه‌خواری، با تولید و ترشح پیک‌های شیمیایی در پاسخ دفاعی و التهاب نقش دارند. ماستوسیتها نیز پیک شیمیایی هیستامین را تولید و آزاد می‌کنند؛ هیستامین با افزایش قطر و نفوذپذیری رگ‌ها به پاسخ دفاعی کمک می‌کند (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۶۷).
گام سوم: ادعای گزینهٔ ۳ را با محل حضور این یاخته‌ها مقایسه می‌کنیم.
درشتخوارهای حبابکی در شش‌ها مستقرند؛ پس نمی‌توان گفت بیشتر در گرههای لنفاوی حضور دارند. درست است که درشتخوارهای دیگری در گرههای لنفاوی هم یافت می‌شوند، اما نباید ویژگی کلی درشت‌خوارها را به گروه حبابکی تعمیم داد. از سوی دیگر، یاختههای دارینهای در نواحی مرتبط با محیط بیرون، مانند پوست و لولهٔ گوارش، فراوان‌اند و پس از برداشت اجزای میکروب، برای ارائهٔ آنها به یاختههای ایمنی به گرههای لنفاوی نزدیک می‌روند. این مهاجرت به معنای حضور بیشتر آنها در گرههای لنفاوی نیست (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۶۶–۶۷).
بنابراین عبارت گزینهٔ ۳ نادرست است.
پاسخ: گزینهٔ ۳
چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند
- گزینهٔ ۱: ممکن است به‌دلیل تفاوت شکل و محل استقرار درشت‌خوارها و یاختههای دارینهای، منشأ آنها را متفاوت بدانید؛ اما هر دو در ردهٔ یاختههای حاصل از یاختهٔ بنیادی میلوئیدی قرار میگیرند، پس این عبارت درست است.
- گزینهٔ ۲: ممکن است حضور درشتخوارهای حبابکی در شش‌ها را به معنای اختصاصی‌بودن دفاع آنها بدانید؛ اما اختصاص داشتن محل استقرار با دفاع اختصاصی تفاوت دارد و این یاخته‌ها، مانند ماستوسیتها، در دفاع غیراختصاصیِ خط دوم شرکت می‌کنند.
- گزینهٔ ۴: ممکن است وظیفهٔ درشت‌خوار را فقط بلعیدن عوامل بیگانه بدانید و تولید پیک شیمیایی را به ماستوسیتها محدود کنید؛ درحالی‌که درشت‌خوارها نیز با ترشح پیک‌های شیمیایی در تنظیم پاسخ دفاعی نقش دارند.
راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)
- بخش «بیگانه‌خوارها» را مرور کنید و میان منشأ یاخته، نقش دفاعی و محل استقرار آن تفاوت بگذارید.
- در بررسی ادعاهای مربوط به محل حضور، دقت کنید که «یافت‌شدن در یک اندام» با «حضور بیشتر در آن اندام» یکسان نیست.
- واژهٔ «حبابکی» محل استقرار این گروه از درشت‌خوارها را مشخص می‌کند؛ همچنین رسیدن یاختهٔ دارینهای به محل ارائهٔ اجزای میکروب، لزوماً نشان‌دهندهٔ محل فراوانی اولیهٔ آن نیست.