سوال ۱۴۳ · زمین‌شناسی
کنکور تجربی ۱۴۰۵ · سوال ۱۴۳ · کلید رسمی سازمان سنجش
زمین‌شناسی · زمین‌شناسی · فصل ۵: زمین‌شناسی و سلامت
به‌ترتیب، کمبود، به اندازه و بیش از اندازه بودن عنصر سلنیم در بدن انسان ممکن است، سبب کدام مورد شود؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۲ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
برای حل سؤال، باید ترتیب «کمبود، مقدار مناسب و مقدار بیش‌ازحد» سلنیم را رعایت کنیم.
۱. کمبود سلنیم: کمبود این عنصر می‌تواند بیماری «کشان» ایجاد کند. اختلال عملکرد قلب و بزرگ شدن آن از نشانه‌های این بیماری‌اند؛ بنابراین «بزرگ شدن قلب» می‌تواند در جایگاه اول قرار بگیرد. (زمین‌شناسی، صفحهٔ ۸۶–۸۷)
۲. مقدار مناسب سلنیم: کتاب، سلنیم را عنصری اساسی و ضدسرطان معرفی می‌کند و در بخش پزشکی، نقش آن را در مقاومت بدن در برابر سرطان سینه و ایدز بیان می‌کند. (زمین‌شناسی، صفحهٔ ۸۵–۸۷)
۳. مصرف بیش‌ازحد سلنیم: دریافت زیاد این عنصر باعث مسمومیت می‌شود؛ پس «مسمومیت» برای جایگاه سوم درست است. (زمین‌شناسی، صفحهٔ ۸۶–۸۷)
جمع‌بندی و نکتهٔ متن سؤال: گزینهٔ ۲ از نظر پیامد کمبود و زیادی سلنیم با کتاب سازگار است و پاسخ تأییدشدهٔ سؤال نیز همین گزینه است. بااین‌حال، عبارت «مقاومت در برابر هپاتیت ب» در متن ارائه‌شدهٔ کتاب نیامده است؛ کتاب از «سرطان سینه و ایدز» نام می‌برد. بنابراین انتخاب این گزینه با حذف سایر گزینه‌ها و بر اساس دو بخش اول و سوم انجام می‌شود، نه با تأیید کتابیِ عبارت مربوط به هپاتیت ب.
پاسخ: گزینهٔ ۲
چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند
- گزینهٔ ۱: اشاره به نقش سلنیم در مقاومت در برابر سرطان سینه می‌تواند دانش‌آموز را به انتخاب این گزینه ترغیب کند؛ اما ریزش مو در متن ارائه‌شده از عوارض کمبود سلنیم نیست و بزرگ شدن قلب به کمبود آن مربوط است، نه زیادی آن.
- گزینهٔ ۳: بیماری کشان به‌درستی به کمبود سلنیم مربوط شده است؛ اما بزرگ شدن قلب نیز از نشانه‌های همین کمبود است، نه مصرف بیش‌ازحد. همچنین مقاومت در برابر آنفلوانزا در متن کتاب ذکر نشده است.
- گزینهٔ ۴: این گزینه از جابه‌جا گرفتن آثار روی و سلنیم ساخته شده است: کوتاهی قد از عوارض کمبود روی و کم‌خونی از پیامدهای زیادی روی است، نه سلنیم.
راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)
- بخش «پیوند با پزشکی» مربوط به سلنیم را مرور کن و آثار کمبود، مقدار مناسب و مصرف بیش‌ازحد آن را از هم جدا کن.
- بیماری کشان با کمبود سلنیم ارتباط دارد؛ به یاد بیاور این بیماری کدام اندام را درگیر می‌کند.
- برای حذف گزینه‌ها، ابتدا بخش اول و سوم هر گزینه را بررسی کن: عارضهٔ قلبی ناشی از کمبود نباید به مصرف بیش‌ازحد نسبت داده شود.