سوال ۱۱۶ · زمین‌شناسی
کنکور تجربی ۱۴۰۰ · سوال ۱۱۶ · کلید رسمی سازمان سنجش
زمین‌شناسی · زمین‌شناسی · فصل ۵: زمین‌شناسی و سلامت
از کدام راه، آرسنیک می‌تواند به راحتی به مواد غذایی وارد شود؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۴ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
برای پاسخ، باید مسیر ورود آرسنیک به خودِ مواد غذایی را شناسایی کنیم، نه صرفاً یکی از راه‌های آلودگی محیط‌زیست را.
۱. شناسایی منبع آرسنیک: کتاب بیان می‌کند که بیشترین مقدار آرسنیک در زغال‌سنگ‌ها متمرکز شده است و سوزاندن زغال‌سنگ آرسنیک‌دار می‌تواند این عنصر را وارد محیط‌زیست کند (زمین‌شناسی، صفحهٔ ۸۲–۸۳).
۲. بررسی مسیر آلودگی غذا: اگر از حرارت سوزاندن زغال‌سنگ آلوده برای خشک‌کردن مواد غذایی در محیط بسته استفاده شود، آرسنیک موجود در سوخت آزاد می‌شود و می‌تواند مواد غذایی را آلوده کند. بنابراین مسیر موردنظر چنین است: زغال‌سنگ آرسنیک‌دار ← سوزاندن و آزادشدن آرسنیک ← ورود آرسنیک به مواد غذایی هنگام خشک‌کردن.
۳. تطبیق با نمونهٔ کتاب: کتاب دقیقاً همین فرایند را دربارهٔ خشک‌کردن فلفل قرمز و ذرت در جنوب چین شرح می‌دهد؛ در آن نمونه، استفاده از زغال‌سنگ آلوده در محیط بسته باعث آلودگی مواد غذایی شده بود (زمین‌شناسی، صفحهٔ ۸۲–۸۳).
نکتهٔ مهم این است که آب‌های زیرزمینی آلوده و معدن‌کاری نیز می‌توانند از منابع آرسنیک باشند؛ پس نباید این مسیرها را ناممکن دانست. بااین‌حال، در سایر گزینه‌ها وجود آرسنیک و رسیدن آن به غذا مشخص نشده است، درحالی‌که گزینهٔ چهارم با نمونهٔ صریح کتاب مطابقت دارد.
پاسخ: گزینهٔ ۴
چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند
- گزینهٔ ۱: ممکن است با یادآوری انتقال آرسنیک از آب آلوده به گیاهان، این گزینه انتخاب شود؛ اما معدنی و گازدار بودن آب چشمه، به‌تنهایی نشان‌دهندهٔ آلودگی آن به آرسنیک نیست.
- گزینهٔ ۲: ممکن است آلودگی هوا و باران اسیدی با ورود هر نوع عنصر سمی به غذا یکسان فرض شود؛ اما تراکم ریزگردها به‌تنهایی نه دلیل ایجاد باران اسیدی است و نه وجود آرسنیک را اثبات می‌کند.
- گزینهٔ ۳: چون کتاب معدن‌کاری و آب‌های زیرزمینی آلوده را از منابع ورود آرسنیک به محیط‌زیست معرفی می‌کند، این گزینه وسوسه‌کننده است؛ اما آرسنیک‌دار بودن این زهاب و انتقال آن به مواد غذایی در گزینه مشخص نشده و این مسیر، نمونهٔ مستقیم مورد تأکید سؤال نیست.
راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)
- در بخش «آرسنیک» به یاد بیاور که این عنصر در کدام سوخت تمرکز زیادی دارد و کتاب چه نمونه‌ای از آلودگی مواد غذایی بیان می‌کند.
- میان «ورود آرسنیک به محیط‌زیست» و «ورود مستقیم آن به مواد غذایی» تفاوت بگذار؛ صرف معدنی بودن آب یا وجود فعالیت معدنی، آلودگی غذا به آرسنیک را ثابت نمی‌کند.
- نمونهٔ خشک‌کردن فلفل قرمز و ذرت در جنوب چین را مرور کن: منبع گرما حاوی آرسنیک بود و هنگام مصرف آن، عنصر آلاینده در فضای خشک‌کردن غذا آزاد می‌شد.