سوال ۱۱۵ · زمین‌شناسی
کنکور تجربی ۱۴۰۰ · سوال ۱۱۵ · کلید رسمی سازمان سنجش
زمین‌شناسی · زمین‌شناسی · فصل ۶: زمین‌شناسی و سازه‌های مهندسی
کدام مصالح، در ساخت سدهای بتونی و خاکی از اجزای مهم هستند؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۱ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
برای حل سؤال باید مصالحی را پیدا کنیم که در ساخت هر دو نوع سدِ بتنی و خاکی به کار می‌روند، نه مصالحی که فقط مخصوص یکی از آن‌ها هستند.
گام اول ـ مصالح هر نوع سد را مشخص می‌کنیم. طبق کتاب، در سد بتنی از سیمان، ماسه، شن و میلگرد استفاده می‌شود؛ در سد خاکی نیز خاک رس، ماسه، شن و قلوه‌سنگ کاربرد دارند (زمین‌شناسی، صفحه‌های ۱۰۵–۱۰۶).
گام دوم ـ دو فهرست را مقایسه می‌کنیم. ماسه و شن در هر دو فهرست حضور دارند؛ بنابراین این دو، مصالح مشترک سدهای بتنی و خاکی هستند.
گام سوم ـ نقش آن‌ها در بتن را بررسی می‌کنیم. کتاب، شن و ماسه را سنگدانه‌های تشکیل‌دهندهٔ بتن معرفی می‌کند و برای سنگدانه‌ها در دوام بتن نقش مهمی قائل است؛ پس حضور این دو در سد بتنی نیز مستقیماً با ترکیب بتن ارتباط دارد (زمین‌شناسی، صفحه‌های ۱۰۵–۱۰۶).
در نتیجه، زوج «ماسه و شن» خواستهٔ سؤال را برآورده می‌کند.
پاسخ: گزینهٔ ۱
چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند
- گزینهٔ ۲: ممکن است با تمرکز بر مصالح سد بتنی، سیمان و میلگرد را انتخاب کنید؛ اما این دو در فهرست مصالح سد خاکیِ کتاب نیامده‌اند و مصالح مشترک دو نوع سد نیستند.
- گزینهٔ ۳: خاک رس و ماسه هر دو در سد خاکی کاربرد دارند و همین می‌تواند باعث انتخاب این گزینه شود؛ اما خاک رس در فهرست مصالح سد بتنیِ کتاب نیست، پس فقط ماسه در هر دو فهرست حضور دارد.
- گزینهٔ ۴: این انتخاب از توجه صرف به مصالح سد خاکی ناشی می‌شود؛ خاک رس و قلوه‌سنگ در فهرست مصالح سد خاکی آمده‌اند، نه در فهرست مصالح سد بتنی.
راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)
- بخش «مصالح مورد نیاز برای احداث سازه‌ها» را به یاد بیاورید؛ کتاب برای سدهای بتنی و خاکی، دو فهرست جداگانه از مصالح آورده است.
- پرسش به دنبال مصالح مشترک دو نوع سد است؛ بنابراین کافی نیست که هر دو جزء یک گزینه فقط در سد خاکی یا فقط در سد بتنی کاربرد داشته باشند.
- فهرست مصالح سد خاکی را با سنگدانه‌های تشکیل‌دهندهٔ بتن مقایسه کنید؛ زوج موردنظر در هر دو فهرست وجود دارد.