سوال ۱۱۳ · زمین‌شناسی
کنکور تجربی ۱۳۹۸ · سوال ۱۱۳ · کلید رسمی سازمان سنجش
زمین‌شناسی · زمین‌شناسی · فصل ۶: زمین‌شناسی و سازه‌های مهندسی
در برش عرضی از یک جادهٔ مهندسی‌ساز، به‌ترتیب از عمق به سطح، کدام بخش‌ها قابل مشاهده هستند؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۳ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
برای پاسخ، باید ترتیب لایه‌های جاده را از پایین به بالا مشخص کنیم، نه ترتیب اندازهٔ ذرات مصالح را.
گام اول: بخش‌های اصلی را تشخیص می‌دهیم. طبق کتاب، جاده دارای زیرسازی و روسازی است؛ زیرسازی شامل «زیراساس و اساس» و روسازی شامل «آستر و رویه» است (زمین‌شناسی، صفحهٔ ۱۰۶–۱۰۷، شکل ۲۱ـ۶).
گام دوم: لایه‌ها را از عمق به سطح مرتب می‌کنیم. روی بستر طبیعی زمین، ابتدا زیراساس و سپس اساس قرار می‌گیرد. بالاتر از آن‌ها، آستر و در نهایت رویه قرار دارد؛ بنابراین ترتیب خواسته‌شده «زیراساس، اساس، آستر، رویه» است.
گام سوم: نام لایه‌ها را از مصالح سازنده جدا می‌کنیم. اساس و زیراساس از مخلوط شن، ماسه و سنگ شکسته ساخته می‌شوند و نقش زهکشی دارند. آستر و رویه نیز از آسفالت، یعنی مخلوط شن، ماسه و قیر، ساخته می‌شوند؛ پس ماسه یا قیر به‌تنهایی نام این لایه‌ها نیستند. همچنین بالاست به خرده‌سنگ‌های زیر ریل راه‌آهن گفته می‌شود، نه یکی از چهار بخش یادشدهٔ جاده (زمین‌شناسی، صفحهٔ ۱۰۶–۱۰۷).
پاسخ: گزینهٔ ۳
چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند
- گزینهٔ ۱: ممکن است دانش‌آموز مصالح راه‌سازی و راه‌آهن را با نام لایه‌های جاده اشتباه بگیرد. بالاست مربوط به زیرسازی و تکیه‌گاه ریل‌هاست و ماسه و قیر نیز به‌تنهایی نام لایه‌های جاده نیستند.
- گزینهٔ ۲: این گزینه ممکن است با تصور چیدن مصالح از درشت‌دانه به ریزدانه انتخاب شود؛ اما سنگ‌ریزه، شن، ماسه و قیر نام چهار بخش جاده نیستند. لایه‌های جاده از مخلوط مصالح ساخته می‌شوند، نه از چهار لایهٔ جداگانه با این نام‌ها.
- گزینهٔ ۴: شباهت نقش زهکشی بالاست با اساس و زیراساس می‌تواند باعث انتخاب این گزینه شود؛ اما بالاست به راه‌آهن مربوط است. همچنین در این ترتیب، لایهٔ آستر که زیر رویه قرار دارد، حذف شده است.
راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)
- در بخش «مصالح مورد نیاز برای احداث سازه‌ها» به تقسیم‌بندی جاده به زیرسازی و روسازی توجه کن؛ سؤال نام بخش‌ها را می‌خواهد، نه نام مصالح سازندهٔ آن‌ها.
- برای حرکت از عمق به سطح، ابتدا باید بخش‌های زیرسازی و سپس بخش‌های روسازی را مرتب کنی؛ بالاست را با لایه‌های جادهٔ آسفالتی اشتباه نگیر.
- در زیرسازی، اساس بالاتر از زیراساس قرار دارد و در روسازی، رویه بالاتر از آستر است. اکنون این دو جفت را از پایین به بالا کنار هم بگذار.