سوال ۱۴۲ · زمین‌شناسی
کنکور تجربی ۱۴۰۲ نوبت دوم · سوال ۱۴۲ · کلید رسمی سازمان سنجش
زمین‌شناسی · زمین‌شناسی · فصل ۶: زمین‌شناسی و سازه‌های مهندسی
استفاده از کدام روش، برای پایداری دامنه‌های پرشیب، گاهی سبب تأثیر منفی می‌شود؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۱ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
۱. ابتدا به قید «گاهی» توجه می‌کنیم: سؤال نمی‌پرسد کدام روش اصولاً نامناسب است؛ بلکه روشی را می‌خواهد که در کنار اثر پایدارکننده، در بعضی شرایط اثر منفی نیز داشته باشد. کتاب، هر چهار روش را از راه‌های پایدارسازی دامنه معرفی کرده و در فعالیت «جمع‌آوری اطلاعات»، به‌طور مشخص بررسی اثرات مثبت و منفی پوشش گیاهی را خواسته است (زمین‌شناسی، صفحات ۹۸–۹۹).
۲. پوشش گیاهی معمولاً مفید است؛ زیرا ریشه‌ها به اتصال و نگهداری ذرات خاک کمک می‌کنند و پوشش سطحی نیز فرسایش خاک را کاهش می‌دهد.
۳. بااین‌حال، این اثر همیشه مثبت نیست. در دامنه‌های پرشیب، به‌ویژه در مورد درختان بزرگ، وزن گیاهان می‌تواند بار اضافی بر دامنه وارد کند. همچنین رشد ریشه در درزه‌های سنگ ممکن است آن‌ها را بازتر کند و به جداشدن قطعات سنگ کمک کند. بنابراین، در برخی شرایط اثر منفی پوشش گیاهی می‌تواند پایداری دامنه را کاهش دهد. این موضوع با نقش گرانش در حرکت مواد روی دامنه‌ها ارتباط دارد که در کتاب توضیح داده شده است (زمین‌شناسی، صفحات ۹۸–۹۹).
۴. گابیون و دیوار حائل نقش نگهدارنده دارند و میخ‌کوبی نیز تودهٔ دامنه را تقویت می‌کند؛ پس در چارچوب سؤال، روش موردنظر پوشش گیاهی است، نه این روش‌های سازه‌ای.
پاسخ: گزینهٔ ۱
چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند
- گزینهٔ ۲: ممکن است به‌دلیل وزن سنگ‌های گابیون، آن را عامل ناپایداری بدانید؛ اما گابیون دیواری تورسنگی است که با طراحی و اجرای مناسب، نقش نگهدارندهٔ مصالح دامنه را دارد و منظور سؤال از روش دارای اثر منفیِ گاه‌به‌گاه نیست.
- گزینهٔ ۳: ممکن است تصور کنید دیوار حائل با افزودن بار به دامنه، الزاماً آن را ناپایدار می‌کند؛ اما کارکرد اصلی آن مقابله با حرکت مصالح و نگهداری دامنه است. سؤال دربارهٔ خطای احتمالی در طراحی یا اجرای سازه‌های نگهدارنده نیست.
- گزینهٔ ۴: ممکن است حفاری برای نصب میخ‌ها را با سست‌کردن دامنه اشتباه بگیرید؛ درحالی‌که میخ‌کوبی با مسلح‌کردن تودهٔ خاک یا سنگ، مقاومت آن را در برابر حرکت افزایش می‌دهد.
راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)
- بخش حرکات دامنه‌ای و فعالیت «جمع‌آوری اطلاعات» دربارهٔ اثرات مثبت و منفی یکی از روش‌های پایدارسازی را مرور کنید.
- همهٔ روش‌های نام‌برده برای پایدارسازی به کار می‌روند؛ به روشی فکر کنید که علاوه بر اتصال ذرات خاک، ممکن است بار اضافی نیز به دامنه وارد کند.
- در دامنهٔ پرشیب، وزن درختان و بازشدن درزه‌های سنگ بر اثر رشد ریشه‌ها می‌تواند با اثر مفید نگهداری خاک مقابله کند.