سوال ۱۴۱ · زمین‌شناسی
کنکور تجربی ۱۴۰۲ نوبت دوم · سوال ۱۴۱ · کلید رسمی سازمان سنجش
زمین‌شناسی · زمین‌شناسی · فصل ۲: منابع معدنی و ذخایر انرژی، زیربنای تمدن و توسعه
شاخهٔ زمین‌شناسی اقتصادی، بیشتر به کدام موضوع می‌پردازد؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۴ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
برای پاسخ، تعریف «زمین‌شناسی اقتصادی» را به مفهوم «بی‌هنجاری» ارتباط می‌دهیم.
۱. تعیین موضوع اصلی این شاخه: طبق کتاب، زمین‌شناس اقتصادی با استفاده از اصول زمین‌شناسی و شناخت پراکندگی عناصر در پوسته، محل ذخایر معدنی ارزشمند، مانند مس، آهن و طلا را جست‌وجو می‌کند. بنابراین، موضوع اصلی این شاخه شناسایی محل منابع معدنی ارزشمند است، نه بررسی کلی منشأ عناصر یا ترکیب سیارات (زمین‌شناسی، صفحات ۳۸–۴۰).
۲. ارتباط با بی‌هنجاری مثبت: اگر فراوانی یک عنصر در سنگ و خاک منطقه‌ای از میانگین فراوانی آن در پوستهٔ زمین بیشتر باشد، آن منطقه برای آن عنصر «بی‌هنجاری مثبت» دارد. کتاب تصریح می‌کند که در پی‌جویی اکتشافی عناصر، زمین‌شناسان به‌دنبال چنین مناطقی هستند (زمین‌شناسی، صفحات ۲۴–۲۵).
۳. نتیجه‌گیری: مکان‌های دارای بی‌هنجاری مثبت می‌توانند نشانه‌ای از تمرکز مواد معدنی ارزشمند باشند؛ پس توصیف گزینهٔ ۴ با فعالیت اصلی زمین‌شناسی اقتصادی سازگار است. البته بی‌هنجاری مثبت به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که یک ذخیره قابل استخراج اقتصادی است؛ پس از پی‌جویی، بررسی‌های تکمیلی مانند حفاری، نمونه‌برداری و تعیین مقدار ذخیره و عیار انجام می‌شود (زمین‌شناسی، صفحهٔ ۳۱).
پاسخ: گزینهٔ ۴
چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند
- گزینهٔ ۱: ممکن است به‌دلیل اشاره به «منابع»، این گزینه مرتبط با زمین‌شناسی اقتصادی به نظر برسد؛ اما بررسی ترکیب زمین و دیگر سیارات و شناخت چگونگی تشکیل عناصر، بیشتر به ژئوشیمی مربوط است، نه جست‌وجوی ذخایر معدنی ارزشمند.
- گزینهٔ ۲: ممکن است دانش‌آموز شناخت عناصر را با شناسایی ذخایر آن‌ها یکسان بداند؛ اما تعیین منشأ و رده‌بندی عناصر، تعریف زمین‌شناسی اقتصادی نیست. محور این شاخه، یافتن محل تمرکز منابع معدنی ارزشمند است.
- گزینهٔ ۳: اهمیت اقتصادی منابع انرژی می‌تواند باعث انتخاب این گزینه شود؛ اما این عبارت تعریف اصلی زمین‌شناسی اقتصادی در کتاب نیست. برای نمونه، شناسایی محل انباشت نفت و گاز و تعیین محل مناسب حفاری، در معرفی زمین‌شناسی نفت آمده است.
راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)
- در بخش «علم، زندگی، کارآفرینی»، تعریف زمین‌شناسی اقتصادی را به یاد بیاورید: متخصصان این شاخه در جست‌وجوی چه نوع ذخایری هستند؟
- برای یافتن ذخایر معدنی، فراوانی عناصر یک منطقه را با میانگین فراوانی آن‌ها در پوستهٔ زمین مقایسه می‌کنند؛ بیشتر بودن این فراوانی چه مفهومی دارد؟
- گزینه‌ای را پیدا کنید که محل تمرکز غیرعادی و بالاتر از میانگینِ مواد معدنی را توصیف می‌کند، نه منشأ عناصر یا صرفاً محل منابع انرژی را.