سوال ۱۰۷ · زمین‌شناسی
کنکور تجربی ۱۳۹۹ · سوال ۱۰۷ · کلید رسمی سازمان سنجش
زمین‌شناسی · زمین‌شناسی · فصل ۲: منابع معدنی و ذخایر انرژی، زیربنای تمدن و توسعه
کدام کانی با ویژگی‌های ارائه شده مطابقت بیشتری دارد؟
«از کانی‌های سیلیکاتی است که فراوان‌ترین رنگِ آن، قرمز تیره است.»
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۴ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
برای تشخیص کانی، باید هر دو ویژگیِ صورت سؤال هم‌زمان برقرار باشند: «سیلیکاتی بودن» و «فراوان‌تر بودن رنگ قرمز تیره».
گام اول ـ بررسی نوع کانی: کتاب، گارنت را از کانی‌های سیلیکاتی معرفی می‌کند که در سنگ‌های دگرگونی یافت می‌شود؛ بنابراین شرط نخست را دارد (زمین‌شناسی، صفحه‌های ۳۳–۳۵).
گام دوم ـ بررسی رنگ غالب: گارنت رنگ‌های گوناگونی از جمله سبز، قرمز، زرد و نارنجی دارد، اما در میان آن‌ها قرمز تیره فراوان‌تر است. پس شرط دوم نیز دقیقاً با گارنت مطابقت دارد (زمین‌شناسی، صفحه‌های ۳۳–۳۵).
گام سوم ـ مقایسه با گزینه‌های دیگر: عقیق نوعی کوارتز با رنگ‌های متنوع است و کتاب ویژگیِ «فراوان‌ترین رنگ، قرمز تیره» را برای آن بیان نکرده است. اُپال نیز با بازی رنگ و درخشش رنگین‌کمانی معرفی شده است (زمین‌شناسی، صفحه‌های ۳۲–۳۵). یاقوت، با وجود داشتن نوع سرخ، کرندوم یا اکسید آلومینیم است؛ بنابراین سیلیکاتی نیست (زمین‌شناسی، صفحه‌های ۳۳–۳۵).
در نتیجه، گارنت هر دو نشانهٔ داده‌شده را دارد. توجه کن که «فراوان‌ترین رنگ» به معنای «تنها رنگ» نیست؛ گارنت می‌تواند رنگ‌های دیگری هم داشته باشد.
پاسخ: گزینهٔ ۴
چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند
- گزینهٔ ۱: ممکن است به‌دلیل سیلیسی بودن عقیق و وجود نمونه‌های قرمزرنگ آن، این گزینه انتخاب شود؛ اما کتاب برای عقیق رنگ‌های متنوع ذکر می‌کند و فراوان‌ترین رنگ آن را قرمز تیره معرفی نمی‌کند.
- گزینهٔ ۲: ممکن است سیلیسی بودن اُپال باعث انتخاب آن شود؛ اما ویژگی شاخص اُپال در کتاب، بازی رنگ و درخشش رنگین‌کمانی است، نه فراوان‌تر بودن رنگ قرمز تیره.
- گزینهٔ ۳: یاقوت سرخ می‌تواند به‌دلیل رنگ قرمزش انتخاب شود؛ اما یاقوت همان کرندوم با ترکیب اکسید آلومینیم است و در گروه کانی‌های سیلیکاتی قرار نمی‌گیرد.
راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)
- توصیف گوهرها در فصل منابع معدنی را مرور کن؛ باید هم نوع ترکیب کانی و هم ویژگی رنگ آن را بررسی کنی.
- قرمز بودن به‌تنهایی کافی نیست؛ برای مثال، یاقوت سرخ از جنس اکسید آلومینیم است و شرط سیلیکاتی بودن را ندارد.
- در میان گوهرهای معرفی‌شده، کانی سیلیکاتیِ یافت‌شونده در سنگ‌های دگرگونی را به یاد بیاور که رنگ‌های سبز، قرمز، زرد و نارنجی دارد؛ سپس رنگ غالب آن را با صورت سؤال مقایسه کن.