سوال ۱۰۹ · زمین‌شناسی
کنکور تجربی ۱۴۰۰ · سوال ۱۰۹ · کلید رسمی سازمان سنجش
زمین‌شناسی · زمین‌شناسی · فصل ۲: منابع معدنی و ذخایر انرژی، زیربنای تمدن و توسعه
کدام ترکیب شیمیایی، در گوشتهٔ زمین تبدیل به جواهری قیمتی می‌شود؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۴ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
۱. کلید سؤال، عبارت «در گوشتهٔ زمین» است؛ بنابراین نباید صرفاً ترکیبی را انتخاب کنیم که یک گوهر قیمتی می‌سازد، بلکه باید محل تشکیل آن را نیز در نظر بگیریم.
۲. طبق بخش «گوهرها» در کتاب، الماس در دما و فشار بسیار زیادِ گوشته، در عمق حدود تشکیل می‌شود و ترکیب آن کربن خالص است (زمین‌شناسی، صفحهٔ ۳۳–۳۵).
۳. سایر ترکیب‌ها به گوهرهای دیگری مربوط‌اند: اکسید آلومینیم ترکیب کرندوم یا یاقوت است؛ اکسید سیلیسیم با فرمول ترکیب عقیق است؛ و سیلیکات بریلیم به بریل مربوط می‌شود که نوع سبز آن زمرد نام دارد (زمین‌شناسی، صفحهٔ ۳۳–۳۵). پس ترکیبی که با ویژگی ذکرشده در سؤال مطابقت دارد، کربن خالص است.
پاسخ: گزینهٔ ۴
چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند
- گزینهٔ ۱: ممکن است به‌دلیل قیمتی‌بودن یاقوت، اکسید آلومینیم را انتخاب کنید؛ این ماده ترکیب کرندوم یا یاقوت است، اما گوهر موردنظر سؤال که در گوشته تشکیل می‌شود، الماس است.
- گزینهٔ ۲: ممکن است عقیق را که گوهری سیلیسی با ترکیب است، با گوهر موردنظر اشتباه بگیرید؛ اما ویژگی تشکیل در دما و فشار بسیار زیاد گوشته، در متن کتاب برای الماس بیان شده است.
- گزینهٔ ۳: ممکن است به‌دلیل گران‌بهابودن زمرد، سیلیکات بریلیم را برگزینید؛ اما این ترکیب مربوط به بریل است که نوع سبز آن زمرد نام دارد، نه الماسِ تشکیل‌شده در گوشته.
راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)
- در بخش «گوهرها» به ارتباط میان ترکیب شیمیایی هر گوهر و محل تشکیل آن توجه کنید.
- قیمتی‌بودن به‌تنهایی کافی نیست؛ عبارت «در گوشتهٔ زمین» مشخص می‌کند که باید گوهری با شرایط تشکیل در دما و فشار بسیار زیاد را پیدا کنید.
- گوهر موردنظر الماس است؛ اکنون ترکیب شیمیایی آن را از میان گزینه‌ها تشخیص دهید.