سوال ۱۰۶ · زمین‌شناسی
کنکور تجربی ۱۳۹۹ · سوال ۱۰۶ · کلید رسمی سازمان سنجش
زمین‌شناسی · زمین‌شناسی · فصل ۲: منابع معدنی و ذخایر انرژی، زیربنای تمدن و توسعه
در کدام گزینه به‌ترتیب، مهم‌ترین کانهٔ فلزهای کمیاب «مس و سرب» معرفی شده است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۴ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
برای پاسخ، باید «کانهٔ فلز» را از «کانی همراه کانسنگ» تشخیص دهیم و ترتیب مس و سرب را رعایت کنیم.
۱. کانه کانی‌ای است که فلز ارزشمند اقتصادی در آن تمرکز دارد؛ بنابراین هر کانی موجود در کانسنگ، الزاماً کانهٔ فلز موردنظر نیست. برای نمونه، کتاب هماتیت با فرمول را کانهٔ آهن معرفی می‌کند (زمین‌شناسی، صفحهٔ ۲۸).
۲. برای مس، کتاب کالکوپیریت با فرمول را یکی از مهم‌ترین کانه‌ها معرفی کرده است. در همان مثال، کوارتز، فلدسپار، میکا و پیریت از کانی‌های باطلهٔ همراه آن هستند؛ پس نباید حضور آن‌ها در کانسنگ مس را با کانهٔ مس بودن اشتباه گرفت (زمین‌شناسی، صفحه‌های ۲۸–۲۹).
۳. کانهٔ مهم سرب، گالن با فرمول است. در نتیجه، زوج موردنظر به‌ترتیب «کالکوپیریت و گالن» است. حتی با تکیه بر شناسایی کانهٔ مس در متن داده‌شده نیز می‌توان گزینه را تعیین کرد، زیرا فقط همین زوج با کالکوپیریت آغاز می‌شود.
پاسخ: گزینهٔ ۴
چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند
- گزینهٔ ۱: ممکن است به‌دلیل آشنایی با نام میکا و هماتیت، آن‌ها را کانه‌های فلزهای مورد سؤال بدانید؛ اما میکا از باطله‌های همراه کانسنگ مس است و هماتیت کانهٔ آهن است، نه سرب.
- گزینهٔ ۲: کوارتز و پیریت در کانسنگ مس دیده می‌شوند و همین همراهی می‌تواند گمراه‌کننده باشد؛ اما کتاب آن‌ها را در این مثال از کانی‌های باطله معرفی می‌کند، نه کانه‌های مس و سرب.
- گزینهٔ ۳: ممکن است حضور فلدسپار در کانسنگ مس را با کانه‌بودن آن اشتباه بگیرید؛ درحالی‌که فلدسپار در این مثال باطله است و مگنتیت نیز کانهٔ آهن است، نه سرب.
راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)
- تعریف «کانه» و تفاوت آن با کانی‌های باطلهٔ همراه کانسنگ را در فصل منابع معدنی مرور کنید.
- وجود یک کانی در کانسنگ مس لزوماً به معنای کانهٔ مس بودن آن نیست؛ کتاب کوارتز، فلدسپار و میکا را در این مثال جزو باطله‌ها آورده است.
- ترتیب فلزها مهم است: نام نخست باید مربوط به کانهٔ مس و نام دوم مربوط به کانهٔ سرب باشد. برای تشخیص، به حضور نمادهای و در ترکیب کانه‌ها توجه کنید.