سوال ۱۰۶ · زمین‌شناسی
کنکور تجربی ۱۴۰۰ · سوال ۱۰۶ · کلید رسمی سازمان سنجش
زمین‌شناسی · زمین‌شناسی · فصل ۲: منابع معدنی و ذخایر انرژی، زیربنای تمدن و توسعه
برای تهیهٔ آهن، سرب و مس به‌ترتیب از کدام کانه‌ها می‌توان استفاده کرد؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۴ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
برای پاسخ، باید کانهٔ هر فلز را بشناسیم و ترتیب «آهن، سرب، مس» را رعایت کنیم.
گام اول ـ تشخیص کانهٔ آهن: کانه، کانی‌ای است که فلز ارزشمند در آن تمرکز اقتصادی دارد؛ بنابراین صرف وجود آهن در فرمول یک کانی کافی نیست. کتاب برای نمونه، هماتیت با فرمول را کانهٔ آهن معرفی می‌کند (زمین‌شناسی، صفحهٔ ۲۸). مگنتیت با فرمول نیز کانهٔ آهن است؛ کتاب تشکیل ذخایر آهن را در ارتباط با تبلور و ته‌نشینی مگنتیت توضیح می‌دهد (زمین‌شناسی، صفحه‌های ۲۹–۳۰). پس در جایگاه نخست، هماتیت یا مگنتیت می‌تواند درست باشد.
گام دوم ـ تشخیص کانهٔ سرب: گالن با فرمول کانهٔ سرب است. در مقابل، کرومیت کانهٔ کروم است و برای جایگاه سرب مناسب نیست.
گام سوم ـ تشخیص کانهٔ مس: کالکوپیریت با فرمول از مهم‌ترین کانه‌های مس است. کتاب آن را از پیریت با فرمول متمایز می‌کند و پیریت را از کانی‌های باطلهٔ همراه در کانسنگ مس مثال می‌زند (زمین‌شناسی، صفحه‌های ۲۸–۲۹). بنابراین پیریت، برخلاف کالکوپیریت، کانهٔ مسِ موردنظر نیست. کرندوم نیز اکسید آلومینیم است و مس ندارد.
در نتیجه، ترکیب درست به‌ترتیب عبارت است از: مگنتیت برای آهن، گالن برای سرب و کالکوپیریت برای مس.
پاسخ: گزینهٔ ۴
چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند
- گزینهٔ ۱: ممکن است با تشخیص درست مگنتیت و گالن، کانهٔ سوم را بررسی نکنید. کرندوم با فرمول اکسید آلومینیم است و کانهٔ مس نیست.
- گزینهٔ ۲: هماتیت و گالن به‌ترتیب برای تهیهٔ آهن و سرب مناسب‌اند و ممکن است همین موضوع شما را به انتخاب این گزینه برساند. اما پیریت با فرمول مس ندارد و نباید با کالکوپیریت اشتباه گرفته شود.
- گزینهٔ ۳: وجود آهن در پیریت و تشخیص درست کالکوپیریت به‌عنوان کانهٔ مس ممکن است گمراه‌کننده باشد؛ صرف داشتن آهن، یک کانی را کانهٔ مناسب آهن نمی‌کند. همچنین کرومیت کانهٔ کروم است، نه سرب؛ بنابراین ترتیب خواسته‌شده برقرار نیست.
راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)
- تعریف «کانه» و مثال‌های کانه‌های فلزی را در فصل منابع معدنی مرور کنید؛ وجود یک عنصر در کانی، به‌تنهایی برای کانه‌بودن آن کافی نیست.
- سه جایگاه هر گزینه را جداگانه بررسی کنید: کانهٔ آهن، سپس کانهٔ سرب و در پایان کانهٔ مس. نام‌های مشابه پیریت و کالکوپیریت را با هم اشتباه نگیرید.
- برای تشخیص کانهٔ مس، فرمول کانیِ جایگاه سوم را بررسی کنید: آیا نماد مس در آن وجود دارد؟ سپس در گزینهٔ باقی‌مانده، مناسب‌بودن دو کانهٔ نخست را نیز کنترل کنید.