سوال ۱۴۵ · زمین‌شناسی
کنکور تجربی ۱۴۰۲ نوبت دوم · سوال ۱۴۵ · کلید رسمی سازمان سنجش
زمین‌شناسی · زمین‌شناسی · فصل ۶: زمین‌شناسی و سازه‌های مهندسی
به هنگام حفر ترانشه‌ای برای عبور از لوله‌های انتقال گاز از پالایشگاه به محل مصرف، کدام مورد ممکن است سبب مشکل بزرگ‌تری برای ادامه کار شود؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۲ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
برای پاسخ، باید میان «دشوار شدن حفاری» و «به خطر افتادن پایداری و ادامهٔ کار» تفاوت بگذاریم.
گام اول ـ شناسایی عامل مهم ناپایداری: کتاب، جریان و فشار آب زیرزمینی را از عوامل مهم ناپایداری ترانشه‌ها و دیگر فضاهای زیرزمینی معرفی می‌کند. همچنین توضیح می‌دهد که برخورد با آب‌های زیرزمینی، خسارت‌های زیادی در پروژه‌های عمرانی ایجاد کرده و در بعضی موارد باعث نیمه‌تمام ماندن پروژه شده است (زمین‌شناسی، صفحهٔ ۱۰۲–۱۰۳).
گام دوم ـ ارتباط این عامل با گزینه‌ها: اگر ترانشه هنگام پیشروی، آبخوان را قطع کند، آب زیرزمینی می‌تواند وارد محل حفاری شود. در این حالت، علاوه بر انجام حفاری، باید جریان آب کنترل شود؛ جریان و فشار آب نیز می‌توانند پایداری ترانشه را تهدید کنند. بنابراین این برخورد ممکن است مشکل بزرگ‌تری برای ادامهٔ کار ایجاد کند.
گام سوم ـ مقایسه با سایر موارد: شیب زیاد می‌تواند خطر حرکات دامنه‌ای داشته باشد و عبور از سنگ سخت یا تقاطع با راه‌آهن نیز مشکلات اجرایی ایجاد می‌کند؛ اما نکتهٔ تعیین‌کنندهٔ سؤال، تأکید کتاب بر پیامدهای برخورد با آب زیرزمینی و احتمال توقف پروژه است. این نتیجه به معنای بی‌خطر بودن سایر موارد نیست، بلکه مقایسه‌ای در چارچوب اطلاعات سؤال و متن کتاب است.
پاسخ: گزینهٔ ۲
چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند
- گزینهٔ ۱: ممکن است با توجه به خطر ریزش و لغزش، شیب زیاد زمین را انتخاب کنید؛ این خطر واقعی است، اما در مقایسهٔ موردنظر سؤال، برخورد با آب زیرزمینی می‌تواند ادامهٔ حفاری را با مشکل بزرگ‌تری روبه‌رو کند و حتی موجب توقف پروژه شود (زمین‌شناسی، صفحهٔ ۹۸–۹۹ و ۱۰۲–۱۰۳).
- گزینهٔ ۳: تقاطع مسیر ترانشه با راه‌آهن ممکن است به دلیل نیاز به هماهنگی و تمهیدات اجرایی، مانعی جدی به نظر برسد؛ اما این مورد، عامل ناپایداری ناشی از جریان و فشار آب زیرزمینی نیست که کتاب بر نقش آن در توقف بعضی پروژه‌ها تأکید دارد.
- گزینهٔ ۴: ممکن است سختی سنگ را با دشواری بیشتر ادامهٔ کار یکسان بدانید؛ سنگ سخت حفاری را دشوارتر می‌کند، اما سختی سنگ به‌تنهایی به معنای ناپایداری نیست و نباید آن را با خطر ورود و فشار آب زیرزمینی یکی دانست.
راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)
- بخش «مکان مناسب برای ساخت تونل و فضاهای زیرزمینی» را به یاد آورید؛ کتاب کدام عامل را در ناپایداری ترانشه‌ها و حتی توقف پروژه‌ها مؤثر می‌داند؟
- فقط دشواری کندن زمین را مقایسه نکنید؛ عاملی را جست‌وجو کنید که با جریان و فشار خود، ایمنی و پایداری محل حفاری را نیز تهدید می‌کند.
- بررسی کنید کدام وضعیتِ مطرح‌شده می‌تواند راه ورود آب زیرزمینی به ترانشه را باز کند و ادامهٔ حفاری را به کنترل این جریان وابسته سازد.