سوال ۱۴۴ · زمین‌شناسی
کنکور تجربی ۱۴۰۲ نوبت دوم · سوال ۱۴۴ · کلید رسمی سازمان سنجش
زمین‌شناسی · زمین‌شناسی · فصل ۵: زمین‌شناسی و سلامت
عنصر فلوئور، معمولاً از کدام منابع وارد محیط می‌شود؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۴ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
برای پاسخ، باید «منبع ورود فلوئور به محیط» را از «راه ورود آن به بدن» و همچنین از منابع عناصر دیگر جدا کنیم.
۱. کتاب توضیح می‌دهد که هوازدگی و تجزیهٔ کانی فلوئوریت می‌تواند فلوئور را آزاد کند و به خاک و سپس آب‌های سطحی و زیرزمینی برساند. همچنین زغال‌سنگ را از منابع فلوئور معرفی می‌کند؛ سوزاندن زغال‌سنگِ حاوی این عنصر، موجب انتشار فلوئور در محیط می‌شود (زمین‌شناسی، صفحهٔ ۸۵).
۲. در مجموعه‌های پیشنهادی سؤال، منابع موردنظر فلوئور عبارت‌اند از: «زغال‌سنگ، کانی‌های رسی و میکای سیاه». توجه کن که در متن نقل‌شده از صفحهٔ ۸۵، زغال‌سنگ به‌صراحت ذکر شده است؛ نام کانی‌های رسی و میکای سیاه در همین قطعهٔ ارائه‌شده نیامده است.
۳. برای کنترل پاسخ، منابع عناصر دیگر را کنار می‌گذاریم: ملقمه‌کردن طلا، چشمه‌های آبگرم و سنگ‌های آتشفشانی در بحث ورود جیوه به محیط مطرح شده‌اند (زمین‌شناسی، صفحهٔ ۸۴). همچنین کانی‌های سولفیدی در فهرست منابع سلنیم آمده‌اند (زمین‌شناسی، صفحهٔ ۸۶). بنابراین نباید این موارد را با مجموعهٔ منابع موردنظر فلوئور اشتباه گرفت.
پس مجموعهٔ درست، زغال‌سنگ، کانی‌های رسی و میکای سیاه است.
پاسخ: گزینهٔ ۴
چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند
- گزینهٔ ۱: وجود کانی‌های رسی و میکای سیاه می‌تواند این گزینه را درست جلوه دهد؛ اما جداسازی طلا از کانسنگ به روش ملقمه‌کردن، با ورود جیوه به محیط ارتباط دارد، نه فلوئور (زمین‌شناسی، صفحهٔ ۸۴).
- گزینهٔ ۲: شباهت نام میکای سفید و میکای سیاه و نیز اشتباه‌گرفتن منابع عناصر مختلف می‌تواند سبب انتخاب این گزینه شود. مجموعهٔ داده‌شده منابع موردنظر فلوئور نیست؛ کتاب کانی‌های سولفیدی را در میان منابع سلنیم معرفی می‌کند (زمین‌شناسی، صفحهٔ ۸۶).
- گزینهٔ ۳: ممکن است دانش‌آموز منابع زمین‌زاد عناصر مختلف را با یکدیگر اشتباه بگیرد؛ چشمه‌های آبگرم و سنگ‌های آتشفشانی در کتاب از منابع ورود جیوه به محیط معرفی شده‌اند. افزودن پیریت نیز این مجموعه را به پاسخ درستِ مربوط به فلوئور تبدیل نمی‌کند (زمین‌شناسی، صفحهٔ ۸۴).
راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)
- بخش «منشأ بیماری‌های زمین‌زاد» را به یاد بیاور؛ باید منابع فلوئور را از منابع جیوه و سلنیم جدا کنی.
- ملقمه‌کردن طلا با آلودگی جیوه ارتباط دارد؛ چشمه‌های آبگرم و سنگ‌های آتشفشانی نیز در بحث منابع جیوه آمده‌اند.
- در بند مربوط به فلوئور، به آزادشدن این عنصر هنگام سوزاندن یک سوخت فسیلی جامد توجه کن؛ سپس همراهان آن را در گزینه‌ها بررسی کن.