سوال ۱۱۷ · زمین‌شناسی
کنکور تجربی ۱۳۹۸ · سوال ۱۱۷ · کلید رسمی سازمان سنجش
زمین‌شناسی · زمین‌شناسی · فصل ۵: زمین‌شناسی و سلامت
کدام مورد، یکی از اثرات نامطلوب توفان‌های گرد و غبار و ریزگردها است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۲ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
برای پاسخ باید هم جهت تغییر دما و هم علت آن را بررسی کنیم.
گام اول: طبق کتاب، غبارها بخشی از انرژی خورشید را بازتاب می‌دهند و در نتیجه، انرژی دریافتی زمین از خورشید کاهش می‌یابد (زمین‌شناسی، صفحهٔ ۸۸).
گام دوم: کاهش انرژی دریافتی از خورشید موجب سردشدن زمین و پایین آمدن دما می‌شود. بنابراین، در چارچوب توضیح کتاب، پیامد موردنظر افزایش دما نیست.
گام سوم: منشأ انرژی‌ای که در این سازوکار بازتاب می‌شود، خورشید است، نه زمین. پس گزینه‌ای درست است که کاهش دمای هوا را به بازتاب انرژی خورشید نسبت دهد؛ گزینهٔ دوم هر دو بخش این رابطه را درست بیان می‌کند.
پاسخ: گزینهٔ ۲
چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند
- گزینهٔ ۱: ممکن است دانش‌آموز کاهش دما را درست به یاد بیاورد، اما منشأ انرژی بازتاب‌شده را اشتباه بگیرد. کتاب، این اثر را به بازتاب انرژی خورشید نسبت می‌دهد، نه بازتاب گرمای زمین.
- گزینهٔ ۳: این گزینه ممکن است به‌دلیل اشاره به بازتاب انرژی خورشید توسط ذرات معلق انتخاب شود؛ اما پیامد این بازتاب، کاهش انرژی دریافتی زمین و سردشدن است، نه افزایش دما.
- گزینهٔ ۴: ممکن است دانش‌آموز جذب انرژی توسط ذرات جامد را عامل اصلی تصور کند؛ اما مقایسهٔ جذب ذرات جامد و گازهای جو، مبنای توضیح کتاب نیست. اثر مطرح‌شده در کتاب، کاهش انرژی دریافتی خورشید بر اثر بازتاب غبارهاست.
راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)
- در بخش «اثرات توفان‌های گرد و غبار و ریزگردها» به تأثیر غبار بر انرژی دریافتی از خورشید توجه کن.
- غبارها بخشی از انرژی خورشید را بازتاب می‌دهند؛ در نتیجه، انرژی کمتری به سطح زمین می‌رسد.
- برای انتخاب، دو نکته را هم‌زمان بررسی کن: منشأ انرژی بازتاب‌شده خورشید است و کاهش انرژی دریافتی، اثری خلاف گرم‌شدن دارد.