سوال ۱۴۱ · زمین‌شناسی
کنکور تجربی ۱۴۰۴ نوبت اول · سوال ۱۴۱ · کلید رسمی سازمان سنجش
زمین‌شناسی · زمین‌شناسی · فصل ۵: زمین‌شناسی و سلامت
اضافه شدن مقداری فلوئور، به ترکیب کلسیم فسفات و مواد آلی دندان، سبب کدام مورد می‌شود؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۳ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
۱. ابتدا باید میان «مقدار مناسب فلوئور» و «مصرف بیش‌ازحد آن» تفاوت بگذاریم. سؤال دربارهٔ اضافه شدن مقداری فلوئور به ساختار دندان است، نه مسمومیت ناشی از آن.
۲. دندان از کلسیم فسفات و مواد آلی ساخته شده است. با ورود مقدار مناسب فلوئور به ساختار بلوری دندان، سختی آن افزایش می‌یابد؛ در نتیجه، دندان در برابر پوسیدگی مقاوم‌تر می‌شود. افزودن فلوئور به خمیردندان نیز با همین نقش محافظتی ارتباط دارد (زمین‌شناسی، صفحهٔ ۸۵).
۳. فلورسیس دندانی، برخلاف اثر مفید بالا، پیامد دریافت بیش‌ازحد فلوئور است و با آسیب مینای دندان و ایجاد لکه‌های تیره همراه می‌شود؛ بنابراین نباید آن را با اثر مقدار مناسب فلوئور اشتباه گرفت (زمین‌شناسی، صفحه‌های ۸۵–۸۶). همچنین اثر بیان‌شده در سؤال، سفیدکنندگی دندان نیست.
پس اضافه شدن مقدار مناسب فلوئور به ساختار دندان، مقاومت آن را در برابر پوسیدگی افزایش می‌دهد.
پاسخ: گزینهٔ ۳
چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند
- گزینهٔ ۱: ممکن است دانش‌آموز اثر مقدار مناسب فلوئور را با پیامد مصرف بیش‌ازحد آن اشتباه بگیرد. فلورسیس دندانی بر اثر دریافت فلوئور اضافی و آسیب به مینای دندان ایجاد می‌شود، نه ورود مقدار مناسب آن به ساختار دندان.
- گزینهٔ ۲: کاربرد فلوئور در خمیردندان ممکن است باعث شود اثر آن با سفیدکنندگی اشتباه گرفته شود. اثر موردنظر کتاب، سخت‌تر شدن ساختار دندان است، نه سفید و زیباتر شدن آن.
- گزینهٔ ۴: ممکن است دانش‌آموز نشانه‌های مسمومیت با عناصر مختلف را با هم اشتباه بگیرد. خط آبی‌رنگ در مرز دندان و لثه از نشانه‌های مسمومیت با سرب است و به اثر مقدار مناسب فلوئور ارتباطی ندارد.
راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)
- بخش «فلوئور» در فصل زمین‌شناسی و سلامت را مرور کن؛ اثر مقدار مناسب این عنصر با اثر مصرف بیش‌ازحد آن متفاوت است.
- در سؤال از ورود مقداری فلوئور به ترکیب دندان صحبت شده است، نه دریافت بیش‌ازحد آن؛ پس نباید پیامد مسمومیت را انتخاب کنی.
- ورود مقدار مناسب فلوئور، ساختار بلوری دندان را سخت‌تر می‌کند؛ ببین این تغییر چه اثری بر آسیب‌پذیری دندان دارد.