سوال ۳۱ · زیست‌شناسی
کنکور تجربی ۱۴۰۴ نوبت دوم · سوال ۳۱ · کلید رسمی سازمان سنجش
زیست‌شناسی · زیست‌شناسی ۲ · فصل ۷: تولیدمثل
کدام مورد دربارهٔ دستگاه تولیدمثلی یک مرد جوان، درست است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۴ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
برای پاسخ، باید ترتیب حرکت زامه‌ها و محل اضافه‌شدن ترشحات غدد ضمیمه را دنبال کنیم.
۱. زامه‌ها در لوله‌های زامه‌ساز بیضه تولید می‌شوند و سپس به برخاگ می‌روند. پس از آن، وارد مجرای زامه‌بر می‌شوند؛ بنابراین برخاگ پیش از مجرای زامه‌بر در مسیر حرکت زامه‌ها قرار دارد (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۱۰۰).
۲. هر مجرای زامه‌بر، ترشحات کیسهٔ منی یا وزیکول سمینال را دریافت می‌کند. این ترشحات سرشار از فروکتوز است و فروکتوز، انرژی لازم برای فعالیت زامه‌ها را فراهم می‌کند. پس در ادامهٔ این مسیر، مجرا هم زامه دارد و هم مایع غنی از فروکتوز (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۱۰۰).
۳. مجراهای زامه‌بر در زیر مثانه وارد غدهٔ پروستات می‌شوند و درون آن به میزراه می‌پیوندند. بنابراین «اندام» مورد اشاره در گزینهٔ چهارم، پروستات است و توصیف این گزینه با مسیر بیان‌شده در کتاب مطابقت دارد (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۱۰۰).
در بررسی سایر گزینه‌ها باید به قیدهای مکانی و تعداد مجراها دقت کرد: ورود زامه‌ها به برخاگ از طریق یک مجرای واحد نیست؛ کیسهٔ منی جلوی راست‌روده قرار دارد؛ و مجرای زامه‌بر از جلوی بخش انتهایی میزنای عبور می‌کند، نه پشت آن (زیست‌شناسی ۲، شکل‌های صفحات ۹۸ و ۹۹).
پاسخ: گزینهٔ ۴
چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند
- گزینهٔ ۱: ممکن است دانش‌آموز مجرای زامه‌بر را با راه ورود زامه‌ها به برخاگ اشتباه بگیرد. زامه‌ها از طریق چند مجرای خروجی به برخاگ می‌رسند، نه یک مجرای واحد؛ مجرای زامه‌بر نیز پس از برخاگ قرار دارد.
- گزینهٔ ۲: بخش مربوط به تأمین انرژی، نقش ترشحات کیسهٔ منی را درست بیان می‌کند و ممکن است باعث انتخاب این گزینه شود؛ اما کیسهٔ منی در جلوی راست‌روده قرار دارد، نه پشت آن.
- گزینهٔ ۳: دریافت ترشحات وزیکول سمینال درست است، اما نباید به‌دلیل درستی این بخش، کل عبارت را پذیرفت. مجرای زامه‌بر از جلوی بخش انتهایی میزنای عبور می‌کند، نه از پشت آن.
راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)
- مسیر حرکت زامه‌ها و محل پیوستن ترشحات غدد ضمیمه را در گفتار «دستگاه تولیدمثل در مرد» مرور کن؛ به شکل دستگاه نیز توجه داشته باش.
- کیسهٔ منی، مایع غنی از فروکتوز را به مسیر زامه‌ها اضافه می‌کند. این غده را از غده‌ای که مسیر زامه‌ها درون آن به میزراه می‌پیوندد، جدا کن.
- پس از دریافت ترشحات کیسهٔ منی، مسیر مجرا را تا زیر مثانه دنبال کن و ببین اتصال آن به میزراه نسبت به پروستات کجا قرار می‌گیرد.