سوال ۲۹ زیست کنکور تجربی ۱۴۰۴ نوبت دوم با پاسخ تشریحی

برای پاسخ، باید ساختمان یاختهٔ عصبی حسی را از شکل انواع یاخته‌های عصبی و ارتباط آن با مسیرهای حرکتی را از شکل انعکاس بررسی کنیم.

الف ـ درست است. در مدار نشان‌داده‌شدهٔ انعکاس عقب کشیدن دست، پیام یک یاختهٔ حسی از راه یاخته‌های رابط به مسیرهای حرکتی متفاوت می‌رسد: یک مسیر باعث انقباض ماهیچهٔ دوسر و مسیر دیگر باعث مهار فعالیت ماهیچهٔ سه‌سر می‌شود. بنابراین تعداد یاخته‌های حرکتیِ درگیر در این مدار از یاختهٔ حسیِ نشان‌داده‌شده بیشتر است. این مقایسه مربوط به مدار مورد سؤال است، نه تعداد کل یاخته‌های حسی و حرکتی بدن. (زیست‌شناسی ۲، صفحه‌های ۱۶–۱۷، شکل ۱۹)

ب ـ درست است. دارینه پیام را به‌سوی جسم یاخته‌ای و آسه پیام را از آن به‌سوی پایانه هدایت می‌کند. در یاختهٔ حسیِ نشان‌داده‌شده در کتاب، شاخهٔ بلندِ سمت گیرنده، دارینه و شاخهٔ کوتاه‌ترِ سمت دستگاه عصبی مرکزی، آسه است؛ پس دارینه از آسه بلندتر است. این نتیجه دربارهٔ همین نوع یاختهٔ حسی است و نباید به همهٔ یاخته‌های عصبی تعمیم داده شود. (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۲ و صفحهٔ ۳، شکل ۳)

ج ـ نادرست است. عبارت «در تمام طول» درست نیست. رشتهٔ حسی از راه ریشهٔ پشتی وارد نخاع می‌شود، ولی آسهٔ یاختهٔ حرکتی از راه ریشهٔ شکمی خارج می‌شود. همچنین انتهای محیطی مسیر حسی به گیرندهٔ پوست و انتهای مسیر حرکتی به ماهیچه می‌رسد؛ بنابراین این دو رشته در سراسر طول خود مجاور یکدیگر نیستند. (زیست‌شناسی ۲، صفحه‌های ۱۶–۱۷، شکل ۱۹)

د ـ درست است. در شکل یاختهٔ عصبی حسی، یک زائده از جسم یاخته‌ای خارج می‌شود و سپس به دو شاخه تقسیم می‌شود؛ یک شاخه به‌سمت گیرنده و شاخهٔ دیگر به‌سمت دستگاه عصبی مرکزی امتداد دارد. پس دو شاخه مستقیماً از دو نقطهٔ جداگانهٔ جسم یاخته‌ای خارج نشده‌اند. (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۳، شکل ۳)

در نتیجه، عبارت‌های «الف»، «ب» و «د» درست‌اند؛ یعنی سه مورد.

پاسخ: گزینهٔ ۳