سوال ۴۴ زیست کنکور تجربی ۱۴۰۴ نوبت دوم با پاسخ تشریحی

۱. دام اصلی سؤال، تفاوت «مغز» و «مخ» است. مغز شامل مخ، مخچه و ساقهٔ مغز است؛ بنابراین عبارت «هر نیمکرهٔ موجود در مغز» فقط نیمکره‌های مخ را دربر نمی‌گیرد و باید نیمکره‌های مخچه را نیز بررسی کنیم. در شکل فعالیت تشریح مغز نیز نیمکره‌های مخ و نیمکرهٔ مخچه مشخص شده‌اند (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۱۰ و صفحات ۱۴–۱۵).

۲. بخش خارجی نیمکره‌های مخ، قشر مخ است که از مادهٔ خاکستری تشکیل شده است. در مخچه نیز مادهٔ خاکستری در بخش قشری قرار دارد. طبق تعریف کتاب، مادهٔ خاکستری شامل جسم یاخته‌های عصبی و رشته‌های عصبی بدون میلین است؛ پس وجود این اجزا در بخش خارجی، ویژگی مشترک نیمکره‌های مخ و مخچه است (زیست‌شناسی ۲، صفحات ۹–۱۰؛ شکل تشریح مغز، صفحات ۱۴–۱۵). بنابراین گزینهٔ ۱ درست است.

۳. گزینهٔ ۲ ویژگی مشترک نیست: بطن‌های جانبی در نیمکره‌های مخ قرار دارند، اما درون هر نیمکرهٔ مخچه بطن مستقلی وجود ندارد. بطن چهارم نیز در فاصلهٔ مخچه و ساقهٔ مغز واقع است؛ نباید آن را حفره‌ای درون هر نیمکرهٔ مخچه دانست (زیست‌شناسی ۲، صفحات ۱۴–۱۵).

۴. گزینهٔ ۳ به مخ مربوط است: پردازش نهایی اطلاعات در قشر مخ زمینه‌ساز یادگیری، تفکر و عملکرد هوشمندانه است؛ این ویژگی را نمی‌توان به نیمکره‌های مخچه تعمیم داد (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۱۰).

۵. گزینهٔ ۴ نیز همگانی نیست: پیازهای بویایی با بخش جلویی مخ مجاورند، نه با نیمکره‌های مخچه؛ این تفاوت در شکل تشریح مغز دیده می‌شود (زیست‌شناسی ۲، صفحات ۱۴–۱۵).

پاسخ: گزینهٔ ۱