سوال ۲۵ · زیستشناسی
کنکور تجربی ۱۴۰۴ نوبت دوم · سوال ۲۵ · کلید رسمی سازمان سنجش
زیستشناسی · زیستشناسی ۳ · فصل ۸: رفتارهای جانوران
کدام عبارت درخصوصِ زندگی گروهی زنبورهای عسل، درست است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۲ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
برای پاسخ، باید وظیفهٔ کارگرها را با جنسیت آنها ارتباط دهیم و به قیدهای عبارتها نیز توجه کنیم.
۱. شناسایی گردآورندگان غذا: طبق کتاب، زنبورهای کارگر شهد و گردهٔ گلها را جمعآوری میکنند و به کندو میآورند (زیستشناسی ۳، صفحهٔ ۱۲۱).
۲. تعیین جنسیت کارگرها: در مبحث بکرزاییِ زیستشناسی ۲ میآموزیم که در زنبور عسل، تخمکهای بارورنشده به نر و تخمکهای بارورشده به ماده تبدیل میشوند. کارگرها مادهاند؛ بنابراین زنبورهایی که شهد و گرده جمعآوری میکنند، ماده هستند و عبارت گزینهٔ ۲ درست است. نازا بودن کارگرها که کتاب نیز به آن اشاره میکند، به معنای نر بودن آنها نیست (زیستشناسی ۳، صفحهٔ ۱۲۲).
۳. بررسی سایر عبارتها:
- گزینهٔ ۱ نادرست است؛ زیرا کارگرها از تخمک بارورشده پدید میآیند، نه از تخمک بارورنشده.
- گزینهٔ ۳ نادرست است؛ زیرا زنبور یابنده با حرکات خود جهت پرواز و فاصلهٔ تقریبی منبع غذا را منتقل میکند. زنبورهای دیگر پس از حرکت به آن سمت، با کمک بویایی محل دقیق غذا را پیدا میکنند؛ پس اطلاعات اولیه، نشانی دقیق غذا نیست (زیستشناسی ۳، صفحهٔ ۱۲۱).
- گزینهٔ ۴ نادرست است؛ زیرا مطابق مبحث گیرندههای حسی در زیستشناسی ۲، توانایی دریافت فرابنفش در زنبور به معنای دریافت انحصاری آن نیست؛ زنبورها بخشی از نور مرئی را نیز میبینند.
پاسخ: گزینهٔ ۲
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: ممکن است نازایی کارگرها با پیدایش از تخمک بارورنشده اشتباه گرفته شود؛ اما در زنبور عسل، تخمک بارورنشده به زنبور نر تبدیل میشود و کارگرها از تخمک بارورشده پدید میآیند.
- گزینهٔ ۳: ممکن است اطلاعرسانی زنبور یابنده با اعلام نشانی دقیق غذا یکسان دانسته شود؛ اما حرکات آن، جهت و فاصلهٔ تقریبی را مشخص میکند و زنبورهای دیگر با کمک بویایی محل دقیق غذا را مییابند.
- گزینهٔ ۴: ممکن است توانایی دیدن فرابنفش به معنای ناتوانی در دیدن نور مرئی برداشت شود؛ درحالیکه زنبورها بخشی از نور مرئی را نیز دریافت میکنند، پس قید «منحصراً» نادرست است.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- ویژگیهای زنبورهای کارگر را به یاد بیاور: وظیفهٔ آنها در تهیهٔ غذا چیست و از نظر جنسیت و تولیدمثل چه وضعیتی دارند؟
- قاعدهٔ بکرزایی در زنبور عسل را مرور کن: نرها از تخمک بارورنشده و مادهها از تخمک بارورشده پدید میآیند. نازایی را با نر بودن اشتباه نگیر.
- کتاب، جمعآوری شهد و گرده را به کارگرها نسبت میدهد؛ اکنون منشأ پیدایش کارگرها را با قاعدهٔ راهنمای قبل تطبیق بده و دربارهٔ جنسیت گردآورندگان غذا داوری کن.