سوال ۸ · زیستشناسی
کنکور تجربی ۱۴۰۳ نوبت اول · سوال ۸ · کلید رسمی سازمان سنجش
زیستشناسی · زیستشناسی ۳ · فصل ۸: رفتارهای جانوران
مطابق با اطلاعات کتاب درسی و در ارتباط با جانوری که برای تأمین بیشترین انرژی خالص، از صدفهایی با اندازهٔ متوسط استفاده میکند، کدام مورد صحیح است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۱ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
گام اول ـ شناسایی جانور: در مثال غذایابی بهینه، خرچنگ ساحلی صدفهای متوسط را ترجیح میدهد. صدف بزرگتر انرژی بیشتری دارد، اما شکستن آن نیز انرژی بیشتری میخواهد؛ بنابراین بیشترین انرژی خالص لزوماً از بزرگترین غذا به دست نمیآید (زیستشناسی ۳، صفحهٔ ۱۱۸).
گام دوم ـ بررسی تنفس: خرچنگ با آبشش تنفس میکند. در ستارهٔ دریایی نیز آبششهای پوستی در تبادل گازها نقش دارند. پس روش اصلی تنفس هر دو، آبششی است؛ یکسان نبودن شکل و ساختمان آبششها، این شباهت را رد نمیکند. بنابراین گزینهٔ نخست درست است.
گام سوم ـ بررسی سایر ویژگیها:
- دفع و تنظیم اسمزی: ساختار ویژهٔ دفع در خرچنگ، غدد شاخکی و در زنبور، لولههای مالپیگی است؛ پس این دو از این نظر مشابه نیستند.
- اساس حرکت: حرکت خرچنگ و انسان هر دو بر انقباض ماهیچهها متکی است. تفاوت اسکلت خارجی خرچنگ با اسکلت داخلی انسان، به معنای متفاوت بودن اساس حرکت نیست.
- نوع اسکلت: خرچنگ و شته هر دو از بندپایاناند و اسکلت خارجی دارند؛ بنابراین از نظر نوع اسکلت تفاوت ندارند.
پاسخ: گزینهٔ ۱
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۲: ممکن است بهدلیل بندپا بودن خرچنگ و زنبور، اندام دفعی آنها را یکسان بدانید؛ اما خرچنگ غدد شاخکی دارد، درحالیکه ساختار ویژهٔ دفع در زنبور، لولههای مالپیگی است.
- گزینهٔ ۳: تفاوت اندامهای حرکتی و محل اتصال ماهیچهها ممکن است شما را به این گزینه برساند؛ اما اساس حرکت در خرچنگ و انسان، انقباض ماهیچههاست.
- گزینهٔ ۴: تفاوت ظاهر و سختی پوشش بدن خرچنگ و شته ممکن است گمراهکننده باشد؛ هر دو بندپا هستند و اسکلت خارجی دارند.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- مثال غذایابی بهینه در فصل رفتارهای جانوران را به یاد بیاورید: کدام جانور با انتخاب صدفهای متوسط، میان انرژی دریافتی و هزینهٔ دستیابی به غذا موازنه برقرار میکند؟
- جانور موردنظر یک سختپوست است. ویژگیهای تنفسی، دفعی، حرکتی و اسکلتی آن را جداگانه بررسی کنید؛ همشاخه بودن جانوران لزوماً به معنای یکسان بودن همهٔ اندامهای آنها نیست.
- تفاوت ظاهری اندامهای حرکتی را با تفاوت در اساس حرکت اشتباه نگیرید. پس از مقایسهٔ نوع اسکلت، برای دو مقایسهٔ باقیمانده، اندام تبادل گاز و ساختار ویژهٔ دفع را به یاد آورید.