سوال ۱۰ · زیست‌شناسی
کنکور تجربی ۱۴۰۲ نوبت اول · سوال ۱۰ · کلید رسمی سازمان سنجش
زیست‌شناسی · زیست‌شناسی ۳ · فصل ۸: رفتارهای جانوران
مطابق با مطلب درسی، انواعی از جانوران می‌توانند به‌طور طبیعی، موقعیت خود را نسبت به میدان مغناطیسی زمین احساس و با استفاده از آن جهت‌یابی کنند. کدام مورد، ویژگی مشترک این جانوران است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۲ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
۱. جانوران موردنظر را مشخص می‌کنیم. کتاب از کبوتر خانگی نام می‌برد که با قرار گرفتن آهنربا روی سرش در یافتن مسیر دچار اختلال شد؛ همچنین نقش میدان مغناطیسی زمین را در جهت‌یابی لاک‌پشت‌های دریایی مطرح می‌کند. بنابراین باید ویژگی مشترک پرندگان و لاک‌پشت‌ها را پیدا کنیم، نه ویژگی مخصوص یکی از آن‌ها را (زیست‌شناسی ۳، صفحهٔ ۱۱۹–۱۲۰).
۲. ویژگی تولیدمثلی مشترک را بررسی می‌کنیم. در پرندگان و خزندگان، از جمله لاک‌پشت‌ها، لقاح داخلی است؛ یعنی زامه و تخمک درون بدن جانور ماده با یکدیگر ترکیب می‌شوند. مطابق مبحث تولیدمثل جانوران، لقاح داخلی به دستگاه تولیدمثلی دارای اندام‌های تخصص‌یافته برای انتقال زامه و فراهم‌کردن امکان لقاح نیاز دارد. پس ویژگی بیان‌شده در گزینهٔ دوم در هر دو گروه وجود دارد.
۳. سایر ویژگی‌ها مشترک نیستند: کیسه‌های هوادار از ویژگی‌های دستگاه تنفسی پرندگان‌اند و در لاک‌پشت‌ها وجود ندارند؛ بزرگ‌تر بودن نسبی مغز نسبت به سایر مهره‌داران را نمی‌توان به لاک‌پشت‌ها تعمیم داد؛ و پرندگان مثانه ندارند تا بازجذب آب از آن ویژگی مشترک دو گروه باشد.
پاسخ: گزینهٔ ۲
چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند
- گزینهٔ ۱: ممکن است با تمرکز بر کبوتر، کیسه‌های هوادار پرندگان را در نظر بگیرید؛ اما لاک‌پشت دریایی چنین کیسه‌هایی ندارد، پس این ویژگی مشترک نیست.
- گزینهٔ ۳: ممکن است توانایی جهت‌یابی را نشانهٔ بزرگ‌تر بودن نسبی مغز بدانید؛ اما این توانایی به‌تنهایی چنین نتیجه‌ای نمی‌دهد و برتری اندازهٔ نسبی مغز بر سایر مهره‌داران، ویژگی مشترک پرندگان و لاک‌پشت‌ها نیست.
- گزینهٔ ۴: ممکن است سازوکارهای حفظ آب در خزندگان را به همهٔ جانوران موردنظر تعمیم دهید؛ اما پرندگان مثانه ندارند، بنابراین بازجذب آب از مثانه نمی‌تواند ویژگی مشترک آن‌ها باشد.
راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)
- در بخش جهت‌یابی جانوران، دو نمونهٔ مطرح‌شده برای استفاده از میدان مغناطیسی زمین را پیدا کنید؛ فقط به آزمایش روی کبوتر توجه نکنید.
- یکی از نمونه‌ها پرنده و دیگری خزنده است؛ پس باید ویژگی‌ای را بیابید که در هر دو گروه وجود داشته باشد، نه ویژگی ویژهٔ پرندگان.
- نوع لقاح را در این دو گروه به یاد بیاورید و بررسی کنید انتقال زامه به بدن ماده به چه ساختارهایی نیاز دارد.