سوال ۱۱ · زیستشناسی
کنکور تجربی ۱۴۰۲ نوبت اول · سوال ۱۱ · کلید رسمی سازمان سنجش
زیستشناسی · زیستشناسی ۲ · فصل ۸: تولیدمثل نهاندانگان
با توجه به گیاه کدو مطرحشده در کتاب درسی، کدام عبارت نادرست است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۲ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
برای یافتن عبارت نادرست، ابتدا حلقههای گل را شناسایی میکنیم: حلقهٔ اول شامل کاسبرگها، حلقهٔ دوم شامل گلبرگها، حلقهٔ سوم شامل پرچمها و حلقهٔ چهارم شامل مادگی است. گل تکجنسی فقط یکی از دو حلقهٔ تولیدمثلی، یعنی پرچم یا مادگی، را دارد. در شکل کتاب، گلهای کدو تکجنسی معرفی شدهاند (زیستشناسی ۲، صفحهٔ ۱۲۴–۱۲۵).
اکنون گزینهها را بررسی میکنیم:
۱) درست است. اجزای حلقهٔ دوم همان گلبرگها هستند. در شکل گل نر و مادهٔ کدو، گلبرگها به یکدیگر متصلاند؛ بنابراین این ویژگی به یکی از دو نوع گل محدود نیست (زیستشناسی ۲، صفحهٔ ۱۲۵، شکل ۶).
۲) نادرست است. حلقههای سوم و چهارم بهترتیب پرچم و مادگیاند؛ اما در کدو، این دو در یک گل کنار هم قرار ندارند: گل نر پرچم دارد و فاقد مادگی است و گل ماده مادگی دارد و فاقد پرچم است. وجود هر دو نوع گل روی یک گیاه را نباید با دوجنسی بودنِ هر گل اشتباه گرفت (زیستشناسی ۲، صفحهٔ ۱۲۵، شکل ۶).
۳) درست است. پایینترین بخش مادگی، تخمدان است که ظاهری متورم دارد و محل تشکیل تخمکهاست. این ساختار در گل مادهٔ کدو دیده میشود، نه گل نر؛ پس فقط بعضی گلهای کدو چنین بخشی دارند (زیستشناسی ۲، صفحهٔ ۱۲۵–۱۲۶).
۴) درست است. بخش بالایی پرچم، بساک است و دانههای گرده در آن تشکیل میشوند. دیوارهٔ خارجی دانهٔ گرده منفذ دارد؛ بنابراین بساک میتواند حاوی ساختارهای یاختهای با دیوارهٔ منفذدار باشد. این ویژگی مربوط به گلهای نر است، نه گلهای ماده (زیستشناسی ۲، صفحهٔ ۱۲۵–۱۲۶، مبحث تشکیل یاختههای جنسی و شکل ۷).
پاسخ: گزینهٔ ۲
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: ممکن است تکجنسی بودن گلهای کدو را به جدا بودن گلبرگها هم تعمیم دهید؛ اما تکجنسی بودن به حلقههای تولیدمثلی مربوط است و مطابق شکل کتاب، گلبرگهای کدو به هم متصلاند. پس این عبارت درست است و پاسخ سؤال نیست.
- گزینهٔ ۳: ممکن است تصور کنید بخش متورمِ پایین گل در همهٔ گلهای کدو وجود دارد؛ اما این بخش تخمدان است و فقط در گلهای ماده دیده میشود. بنابراین محدود کردن این ویژگی به بعضی گلها درست است.
- گزینهٔ ۴: ممکن است «دیوارهٔ منفذدار» را فقط به یاختههای آوند آبکش مربوط بدانید؛ درحالیکه دیوارهٔ خارجی دانهٔ گرده نیز منفذ دارد. بساکِ گل نر حاوی دانههای گرده است، پس این عبارت نیز درست است.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- ترتیب حلقههای گل و تفاوت گل تکجنسی با گل دوجنسی را از بخش «هر گلی کامل نیست» به یاد بیاورید.
- در شکل گلهای کدو، مشخص کنید کدام گل پرچم دارد و کدام گل مادگی؛ سپس بساک و تخمدان را به حلقهٔ مربوط به خود نسبت دهید.
- بودن گل نر و گل ماده روی یک گیاه، با حضور همزمان پرچم و مادگی در یک گل تفاوت دارد؛ عبارتهای سؤال را با توجه به همین تفاوت بررسی کنید.