سوال ۱۰ · زیست‌شناسی
کنکور تجربی ۱۴۰۲ نوبت دوم · سوال ۱۰ · کلید رسمی سازمان سنجش
زیست‌شناسی · زیست‌شناسی ۲ · فصل ۸: تولیدمثل نهان‌دانگان
به‌طور معمول، کدام مورد درخصوص بخش حجیم برچهٔ یک گل تک‌برچه‌ای نادرست است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۴ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
ابتدا باید منظور از «بخش حجیم برچه» را مشخص کنیم. این بخش، تخمدان است. در مادگی تک‌برچه‌ای، تخمک‌ها درون تخمدان قرار دارند؛ تخمدان به خامه متصل است و کلاله در انتهای خامه قرار می‌گیرد (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۱۲۴–۱۲۵، شکل ۵).
اکنون عبارت‌ها را بررسی می‌کنیم:
گزینهٔ ۱ درست است. ساختاری که تخمدان دربر می‌گیرد، تخمک است. تخمک نهان‌دانگان به‌طور معمول دو پوشش دارد؛ بنابراین توصیف «ساختاری با پوشش دولایه‌ای» دربارهٔ آن درست است. دقت کنید که منظور، پوشش‌های تخمک است، نه دیوارهٔ تخمدان.
گزینهٔ ۲ درست است. ساختار دراز و باریک متصل به تخمدان، خامه است. خامه بخشی از پیکر گیاه مادر محسوب می‌شود و یاخته‌های آن به‌طور معمول دو مجموعه فامتن، یعنی ، دارند. جایگاه اتصال خامه و تخمدان در شکل مادگی دیده می‌شود (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۱۲۴–۱۲۵، شکل ۵).
گزینهٔ ۳ درست است. تخمدان، تخمک را احاطه می‌کند و درون تخمک، کیسهٔ رویانی تشکیل می‌شود. کیسهٔ رویانی دارای یاخته‌های تک‌مجموعه‌ای، مانند یاختهٔ تخم‌زا، است. پس وجود یاخته‌های در ساختاری که تخمدان دربر گرفته، با دومجموعه‌ای بودن بافت‌های خود تخمک تناقضی ندارد.
گزینهٔ ۴ نادرست است. محیط مناسب برای آغاز رشد یاختهٔ رویشی دانهٔ گرده را کلاله فراهم می‌کند؛ یاختهٔ رویشی در این محل رشد می‌کند و لولهٔ گرده را به وجود می‌آورد. اما کلاله مستقیماً به تخمدان متصل نیست؛ خامه میان تخمدان و کلاله قرار دارد. بنابراین ساختار متصل به تخمدان، خامه است، نه محل آغاز رشد یاختهٔ رویشی. این تمایز در شکل ساختمان مادگی نیز مشخص است (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۱۲۴–۱۲۵، شکل ۵).
پاسخ: گزینهٔ ۴
چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند
- گزینهٔ ۱: ممکن است پوشش دولایه‌ای تخمک را با دیوارهٔ تخمدان اشتباه بگیرید و این عبارت را نادرست بدانید؛ اما تخمک معمولاً دو پوشش دارد و درون تخمدان قرار گرفته است، پس عبارت درست است.
- گزینهٔ ۲: ممکن است خامه را با لولهٔ گرده اشتباه بگیرید و ساختار دراز و باریک را تک‌مجموعه‌ای بدانید؛ اما منظور خامه است که بخشی از پیکر گیاه مادر است و یاخته‌های آن معمولاً هستند.
- گزینهٔ ۳: ممکن است از دومجموعه‌ای بودن بافت‌های تخمک نتیجه بگیرید که هیچ یاختهٔ تک‌مجموعه‌ای درون آن وجود ندارد؛ درحالی‌که کیسهٔ رویانیِ درون تخمک، یاخته‌های مانند یاختهٔ تخم‌زا دارد.
راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)
- در شکل ساختمان مادگی، بخش حجیم برچه و جایگاه آن را نسبت به تخمک، خامه و کلاله مشخص کن.
- بین بافت‌های پیکر گیاه مادر و یاخته‌های کیسهٔ رویانی تفاوت بگذار؛ همچنین به یاد بیاور آغاز رشد یاختهٔ رویشی دانهٔ گرده در کدام بخش مادگی رخ می‌دهد.
- مسیر اتصال بخش‌های مادگی را از پایین به بالا دنبال کن: آیا محل آغاز رشد یاختهٔ رویشی، بی‌واسطه به بخش حجیم برچه متصل است؟