سوال ۹ · زیست‌شناسی
کنکور تجربی ۱۴۰۲ نوبت دوم · سوال ۹ · کلید رسمی سازمان سنجش
زیست‌شناسی · زیست‌شناسی ۲ · فصل ۲: حواس
مطابق با اطلاعات کتاب درسی، گروهی از جانوران مهره‌دار می‌توانند از فرومون‌ها برای جفت‌یابی استفاده کنند. کدام مورد، ویژگی مشترک این گروه از جانوران است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۱ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
۱. ابتدا باید به واژهٔ «مشترک» توجه کنیم. استفاده از فرومون در جفت‌یابی، به این معنا نیست که همهٔ جانوران استفاده‌کننده، گیرنده‌های حسی ویژه یا روش تولیدمثل یکسانی دارند. گزینهٔ درست باید ویژگی عمومی و قابل‌تعمیمی را بیان کند.
۲. در مبحث استخوان‌بندی و حرکت می‌آموزیم که ساختار استخوان در سایر مهره‌داران به ساختار استخوان انسان بسیار شبیه است. بنابراین مهره‌داران موردنظر سؤال نیز این ویژگی را دارند؛ این شباهت به نوع پیام شیمیایی مورد استفادهٔ آن‌ها در جفت‌یابی وابسته نیست (زیست‌شناسی ۲، فصل ۳، گفتار استخوان‌بندی و حرکت).
۳. گزینهٔ ۲ ویژگی عمومی نیست. کتاب، دریافت پرتوهای فروسرخ را به برخی مارها نسبت می‌دهد و محل گیرنده‌های مار زنگی را در سوراخی در جلو و زیر هر چشم نشان می‌دهد. پس نمی‌توان این ساختار را به همهٔ مهره‌داران موردنظر تعمیم داد (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۳۵).
۴. گزینهٔ ۳ نیز همگانی نیست. تشکیل فرد جدید از یاختهٔ جنسی لقاح‌نیافته به بکرزایی مربوط است؛ وقوع این روش در برخی جانوران، دلیلی بر وجود آن در همهٔ مهره‌داران استفاده‌کننده از فرومون نیست.
۵. گزینهٔ ۴ میان شباهت طرح کلی و شباهت کامل تفاوت نمی‌گذارد. اندام‌های حرکتی مهره‌داران متناسب با شیوهٔ زندگی آن‌ها تفاوت دارند؛ افزون بر این، مارها اندام حرکتی جلویی ندارند. بنابراین این عبارت نیز ویژگی مشترک گروه نیست.
پاسخ: گزینهٔ ۱
چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند
- گزینهٔ ۲: ممکن است با یادآوری استفادهٔ مارها از پیام‌های شیمیایی، ویژگی مار زنگی را به همهٔ جانوران موردنظر تعمیم دهید. اما گیرندهٔ فروسرخ در سوراخ جلو و زیر چشم، ویژگی برخی مارهاست، نه ویژگی مشترک همهٔ این مهره‌داران.
- گزینهٔ ۳: این گزینه به یکی از سازوکارهای بکرزایی اشاره دارد و ممکن است به‌دلیل مشاهدهٔ بکرزایی در برخی مهره‌داران انتخاب شود. اما توانایی بکرزایی، ویژگی مشترک مهره‌داران استفاده‌کننده از فرومون نیست.
- گزینهٔ ۴: ممکن است شباهت طرح کلی اندام‌های حرکتی مهره‌داران را با یکسان‌بودن کامل آن‌ها اشتباه بگیرید. افزون بر نادرستی تعبیر «کاملاً شبیه»، برخی جانوران موردنظر، مانند مارها، اصلاً اندام حرکتی جلویی ندارند.
راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)
- تفاوت یک ویژگی عمومی در مهره‌داران با یک سازگاری ویژه در بعضی از آن‌ها را به یاد بیاورید؛ پرسش، ویژگی مشترک را می‌خواهد.
- گیرندهٔ فروسرخِ معرفی‌شده در فصل حواس به برخی مارها مربوط است؛ توانایی بکرزایی را نیز نمی‌توان به همهٔ جانوران موردنظر نسبت داد.
- برای بررسی دو گزینهٔ باقی‌مانده، نبود اندام حرکتی جلویی در مارها را در نظر بگیرید و سپس مبحث بافت استخوان را مرور کنید.