سوال ۴۲ زیست کنکور تجربی ۱۴۰۵ با پاسخ تشریحی

برای پاسخ، باید هم محل جوانه‌های چشایی و هم ارتباط یاخته‌های درون آنها با رشتهٔ عصبی را در شکل کتاب بررسی کنیم.

۱. شناخت ساختار: جوانه‌های چشایی در دهان و برجستگی‌های زبان قرار دارند و یاخته‌های گیرندهٔ چشایی درون این جوانه‌ها جای گرفته‌اند. مواد غذایی پس از حل‌شدن در بزاق، این یاخته‌ها را تحریک می‌کنند. پس نباید «برجستگی زبان»، «جوانهٔ چشایی» و «یاختهٔ گیرنده» را یکی بدانیم. (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۳۲)

۲. بررسی ارتباط عصبی؛ علت درستی گزینهٔ ۲: در نمای بزرگ‌شدهٔ جوانهٔ چشایی در شکل ۱۳، رشتهٔ عصبی منشعب می‌شود و ارتباط یاختهٔ گیرنده با انشعاب‌های عصبی الزاماً یک‌به‌یک نیست؛ یک یاختهٔ گیرنده می‌تواند با بیش از یک انشعاب ارتباط داشته باشد. بنابراین عبارت «ممکن است» در گزینهٔ ۲ درست است. توجه کنید که منظور از دریافت انشعاب، ارتباط ساختمانی با پایانهٔ عصبی است، نه اینکه پیام چشایی از عصب به یاختهٔ گیرنده برسد. (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۳۲، شکل ۱۳)

۳. رد سایر گزینه‌ها با شکل کتاب:

• گزینهٔ ۱: منافذ جوانه‌ها در سراسر برجستگی توزیع یکنواخت ندارند؛ محل آنها تابع جایگاه جوانه‌های چشایی است.
• گزینهٔ ۳: یاخته‌های گیرندهٔ چشایی که در ارتباط با رشتهٔ عصبی نقش دارند، از یاخته‌های پشتیبان بلندتر نیستند. بنابراین نمی‌توان یاخته‌های دارای ریزکیسه‌های ناقل عصبی را بلندتر از سایر یاخته‌های جوانه دانست.
• گزینهٔ ۴: در شکل، جوانه‌های چشایی در بخش‌های جانبی برجستگی نیز دیده می‌شوند؛ پس گیرنده‌های آنها لزوماً در بالاترین نقطهٔ برجستگی و نزدیک‌ترین محل به سقف دهان قرار ندارند. (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۳۲، شکل ۱۳)

پاسخ: گزینهٔ ۲