سوال ۴۲ · زیستشناسی
کنکور تجربی ۱۴۰۲ نوبت اول · سوال ۴۲ · کلید رسمی سازمان سنجش
زیستشناسی · زیستشناسی ۲ · فصل ۲: حواس
کدام ویژگی، در ارتباط با بخشی از چشم انسان که مشیمیه را به عنبیه مرتبط میکند، درست است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۲ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
۱. شناسایی بخش موردنظر: بخشی که میان مشیمیه و عنبیه قرار دارد، «جسم مژگانی» است. این بخش حلقهای، ماهیچههای مژگانی را در بر میگیرد و همراه مشیمیه و عنبیه، لایهٔ میانی چشم را تشکیل میدهد (زیستشناسی ۲، صفحهٔ ۲۳–۲۴).
۲. ارتباط جسم مژگانی با عدسی: در شکل ساختمان چشم، عدسی بهوسیلهٔ تارهای آویزی با جسم مژگانی ارتباط دارد. تغییر وضعیت ماهیچههای مژگانی، کشش این تارها را تغییر میدهد و در نتیجه شکل و قطر یا ضخامت عدسی تغییر میکند. این فرایند در تطابق و واضح دیدن اجسام در فاصلههای مختلف نقش دارد (زیستشناسی ۲، صفحهٔ ۲۳–۲۴).
۳. بررسی انعطافپذیری ساختار هدف: عدسی ساختاری انعطافپذیر است؛ به همین دلیل میتواند هنگام تطابق تغییر شکل دهد. کتاب نیز کاهش انعطافپذیری عدسی با افزایش سن را علت دشوار شدن تطابق در پیرچشمی معرفی میکند (زیستشناسی ۲، صفحهٔ ۲۶–۲۷). بنابراین جسم مژگانی باعث تغییر قطر ساختاری انعطافپذیر، یعنی عدسی، میشود و عبارت گزینهٔ دوم درست است.
پاسخ: گزینهٔ ۲
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: ممکن است بهدلیل نزدیکی جسم مژگانی به دیوارهٔ چشم، آن را جزئی از صلبیه بدانید؛ اما لایهٔ سفید و محکم چشم صلبیه است و جسم مژگانی به لایهٔ میانی تعلق دارد.
- گزینهٔ ۳: این گزینه از اشتباه گرفتن عملکرد ماهیچههای مژگانی با ماهیچههای عنبیه ناشی میشود. تنظیم مقدار نور ورودی عمدتاً با تغییر اندازهٔ مردمک بهوسیلهٔ ماهیچههای عنبیه انجام میشود، نه با جسم مژگانی.
- گزینهٔ ۴: ممکن است جای زلالیه و زجاجیه با یکدیگر اشتباه گرفته شود. مادهٔ شفاف و ژلهای، زجاجیه است که پشت عدسی قرار دارد؛ فضای جلوی عدسی حاوی مایع زلالیه است.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- در بخش ساختار کرهٔ چشم، اجزای لایهٔ میانی و ترتیب قرارگیری آنها را مرور کنید؛ کدام جزء میان مشیمیه و عنبیه قرار دارد؟
- پس از شناسایی این بخش، عملکرد ماهیچههای آن را از عملکرد ماهیچههای عنبیه جدا کنید: یکی با تطابق ارتباط دارد و دیگری با تنظیم نور ورودی.
- در شکل چشم، اتصال این بخش به عدسی از طریق تارهای آویزی را دنبال کنید؛ تغییر کشش این تارها چه اثری بر شکل عدسی دارد؟