سوال ۱۵۲ · زیست‌شناسی
کنکور تجربی ۱۴۰۱ · سوال ۱۵۲ · کلید رسمی سازمان سنجش
زیست‌شناسی · زیست‌شناسی ۲ · فصل ۸: تولیدمثل نهان‌دانگان
درخصوص همهٔ یاخته‌هایی که در پایان تقسیم کاستمان (میوز) در یک گل دوجنسی ایجاد می‌شوند، کدام عبارت درست است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۱ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
۱. ابتدا دامنهٔ سؤال را مشخص می‌کنیم. گل دوجنسی هم پرچم دارد و هم مادگی؛ بنابراین باید محصولات میوز را هم در بساک و هم در تخمک بررسی کنیم، نه فقط در یکی از آن‌ها (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۱۲۴–۱۲۵).
۲. در بساک، یاخته‌های دولادِ کیسه‌های گرده با میوز، چهار یاختهٔ تک‌لاد یا گردهٔ نارس ایجاد می‌کنند. این یاخته‌ها درون کیسهٔ گرده و در میان بافت‌های دولاد بساک قرار دارند؛ پس تک‌لاد بودن خودِ آن‌ها به معنی تک‌لاد بودن بافت احاطه‌کننده نیست (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۱۲۵–۱۲۶).
۳. در بخش ماده نیز میوز درون تخمک رخ می‌دهد. تخمک دارای بافت خورش با یاخته‌های دولاد است و محصولات میوز درون این بافت قرار می‌گیرند. بنابراین، محصولات میوز در هر دو بخش نر و ماده با یاخته‌های دارای دو مجموعهٔ فام‌تن، یعنی ، احاطه شده‌اند. این همان ویژگی مشترک موردنظر سؤال است (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۱۲۵–۱۲۶).
۴. برای اطمینان، عبارت‌های دیگر را بررسی می‌کنیم:
ـ بخش متورم مادگی، تخمدان است؛ اما گرده‌های نارس در بساک تشکیل می‌شوند، پس محل آغاز نمو همهٔ محصولات میوز، تخمدان نیست.
ـ همهٔ محصولات میوز رشتمان انجام نمی‌دهند؛ در تخمک، از چهار یاختهٔ حاصل از میوز، سه یاخته از بین می‌روند و فقط یاختهٔ باقی‌مانده مسیر تشکیل کیسهٔ رویانی را ادامه می‌دهد.
ـ دیوارهٔ خارجی و داخلی از ویژگی‌های دانهٔ گردهٔ رسیده‌اند. کتاب توضیح می‌دهد که گردهٔ نارس پس از رشتمان و تغییرات دیواره به دانهٔ گردهٔ رسیده تبدیل می‌شود؛ پس این ویژگی را نمی‌توان به همهٔ یاخته‌های حاصل از میوز نسبت داد (زیست‌شناسی ۲، صفحهٔ ۱۲۵–۱۲۶).
پاسخ: گزینهٔ ۱
چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند
- گزینهٔ ۲: ممکن است دانش‌آموز فقط تشکیل تخمک در تخمدان را در نظر بگیرد؛ اما گل دوجنسی پرچم هم دارد و گرده‌های نارس در بساک ایجاد می‌شوند، نه در بخش متورم مادگی، یعنی تخمدان.
- گزینهٔ ۳: این گزینه از تعمیم سرنوشت گرده‌های نارس و یاختهٔ باقی‌مانده در تخمک به همهٔ محصولات میوز ناشی می‌شود. در تخمک، سه یاخته از چهار یاختهٔ حاصل از میوز از بین می‌روند و تقسیم رشتمان انجام نمی‌دهند.
- گزینهٔ ۴: ممکن است ویژگی دیواره‌های دانهٔ گردهٔ رسیده به همهٔ یاخته‌های حاصل از میوز تعمیم داده شود؛ درحالی‌که داشتن دیوارهٔ خارجی و داخلی، ویژگی ذکرشده برای دانهٔ گردهٔ رسیده است و دربارهٔ همهٔ محصولات میوز در تخمک و بساک صدق نمی‌کند.
راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)
- برای بررسی واژهٔ «همه»، هر دو مسیر تشکیل یاخته‌های حاصل از میوز را در گل دوجنسی به یاد بیاور: یکی در بساک و دیگری در تخمک.
- میان «یاخته‌های حاصل از میوز» و «یاخته‌های جنسی» تفاوت بگذار؛ همچنین توجه کن که همهٔ محصولات میوز در تخمک زنده نمی‌مانند تا تقسیم بعدی را انجام دهند.
- تک‌لاد بودن محصولات میوز را از وضعیت فام‌تنی بافت‌های پیرامون آن‌ها جدا کن؛ بافت‌های بساک و بافت خورش، بخشی از پیکر گیاه مادرند.