سوال ۹ زیست کنکور تجربی ۱۴۰۳ نوبت اول با پاسخ تشریحی

صورت سؤال عبارت «نادرست» را می‌خواهد؛ بنابراین باید هم اجزای زندهٔ پیراپوست و هم جایگاه آن‌ها را مشخص کنیم.

گام اول ـ شناسایی یاخته‌های زندهٔ پیراپوست:
کامبیوم چوب‌پنبه‌ساز به سمت داخل یاخته‌های پارانشیمی و به سمت خارج یاخته‌های چوب‌پنبه‌ای تولید می‌کند. خود این کامبیوم و فرآورده‌هایش، پیراپوست را می‌سازند. چون بافت چوب‌پنبه در حالت تمایزیافته مرده است، یاخته‌های زندهٔ مورد نظر سؤال، شامل یاخته‌های کامبیوم چوب‌پنبه‌ساز و پارانشیم داخلیِ حاصل از آن هستند (زیست‌شناسی ۱، صفحهٔ ۹۲–۹۳).

گام دوم ـ بررسی مجاورت با چوب پسین:
کامبیوم آوندساز، چوب پسین را به سمت داخل و آبکش پسین را به سمت خارج تولید می‌کند. پیراپوست بیرون‌تر از این ناحیه قرار دارد؛ بنابراین میان یاخته‌های زندهٔ پیراپوست و چوب پسین، بافت‌هایی از جمله آبکش پسین و کامبیوم آوندساز فاصله می‌اندازند. پس هیچ‌یک از یاخته‌های زندهٔ پیراپوست در تماس مستقیم با چوب پسین نیستند و ادعای «فقط بعضی از آن‌ها» نادرست است (زیست‌شناسی ۱، صفحهٔ ۹۲–۹۳).

گام سوم ـ بررسی درستی سایر عبارت‌ها:

• گزینهٔ ۱: پوست درخت، بافت‌های بیرون از کامبیوم آوندساز را در بر می‌گیرد؛ در نتیجه، تمام پیراپوست و همهٔ یاخته‌های زندهٔ آن در منطقهٔ پوست قرار دارند.
• گزینهٔ ۳: پیراپوست، سامانهٔ بافت پوششی اندام‌های مسن است؛ پس همهٔ اجزای آن، از جمله اجزای زنده، به این سامانه تعلق دارند. پارانشیمی بودن یک یاخته، به‌تنهایی به معنای عضویت آن در سامانهٔ زمینه‌ای نیست (زیست‌شناسی ۱، صفحهٔ ۸۶–۸۷).
• گزینهٔ ۴: فقط بخشی از یاخته‌های زندهٔ پیراپوست، یعنی یاخته‌های کامبیوم چوب‌پنبه‌ساز، مریستمی‌اند و با تولید مداوم یاخته در رشد قطری مشارکت دارند. یاخته‌های پارانشیمی حاصل از آن، چنین فعالیت مریستمی مداومی ندارند. البته نباید این مطلب را به معنای تولید عمدهٔ حجم چوب توسط کامبیوم چوب‌پنبه‌ساز دانست؛ تولید چوب پسین بر عهدهٔ کامبیوم آوندساز است (زیست‌شناسی ۱، صفحهٔ ۹۲–۹۳).

پاسخ: گزینهٔ ۲