سوال ۱۶۲ · زیست‌شناسی
کنکور تجربی ۱۳۹۸ · سوال ۱۶۲ · کلید رسمی سازمان سنجش
زیست‌شناسی · زیست‌شناسی ۱ · فصل ۶: از یاخته تا گیاه
کدام عبارت، در ارتباط با گیاهان صحیح است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۳ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
برای حل سؤال، ابتدا باید نوع آوندهای نام‌برده را تشخیص دهیم و سپس ویژگی‌های آنها را بررسی کنیم.
۱. تشخیص نوع آوندها: حلقوی، مارپیچی، نردبانی و لان‌دار، شکل‌های مختلف آوند چوبی‌اند که به الگوی قرارگیری لیگنین در دیواره مربوط می‌شوند؛ بنابراین نباید آنها را با آوند آبکش اشتباه گرفت (زیست‌شناسی ۱، صفحه‌های ۸۸–۸۹، شکل ۱۷).
۲. بررسی عبارت درست: یاخته‌های سازندهٔ آوند چوبی در حالت بالغ مرده‌اند و دیوارهٔ چوبی‌شدهٔ آنها باقی می‌ماند؛ در نتیجه سیتوپلاسم آنها از بین رفته است. آوند حلقوی نیز از نوع چوبی است، پس عبارت گزینهٔ ۳ درست است (زیست‌شناسی ۱، صفحه‌های ۸۸–۸۹).
۳. بررسی سایر عبارت‌ها:
- گزینهٔ ۱: در آوند لان‌دار، دیوارهٔ پسین در محل لان‌ها تشکیل نمی‌شود؛ بنابراین ضخامت دیواره در محل لان‌ها و بخش‌های اطراف یکسان نیست و نمی‌توان آن را یکنواخت دانست (زیست‌شناسی ۱، صفحه‌های ۸۸–۸۹، شکل ۱۷).
- گزینهٔ ۲: صفحهٔ آبکشی در دیوارهٔ عرضی یاخته‌های آوند آبکش وجود دارد، نه آوند چوبی مارپیچی. کتاب همچنین بیان می‌کند که در عناصر آوندیِ آوند چوبی، دیوارهٔ عرضی از بین می‌رود و مسیر پیوسته‌ای ایجاد می‌شود (زیست‌شناسی ۱، صفحه‌های ۸۸–۸۹).
- گزینهٔ ۴: آوند نردبانی از نوع چوبی و در انتقال شیرهٔ خام مؤثر است. انتقال شیرهٔ پرورده بر عهدهٔ آوند آبکش است و یاخته‌های همراه نیز به آن کمک می‌کنند (زیست‌شناسی ۱، صفحه‌های ۸۸–۸۹).
پاسخ: گزینهٔ ۳
چرا گزینه‌های دیگر نادرست‌اند
- گزینهٔ ۱: ممکن است چوبی‌شدن دیواره را به معنای ضخیم‌شدن یکنواخت آن بدانید؛ اما در آوند چوبی لان‌دار، محل لان‌ها فاقد دیوارهٔ پسین است و ضخامت دیواره با بخش‌های اطراف تفاوت دارد.
- گزینهٔ ۲: این گزینه از اشتباه‌گرفتن ویژگی‌های آوند چوبی و آبکش ناشی می‌شود؛ آوند مارپیچی از نوع چوبی است، ولی صفحهٔ آبکشی به دیوارهٔ عرضی یاخته‌های آوند آبکش تعلق دارد.
- گزینهٔ ۴: ممکن است نقش عمومی آوندها در ترابری مواد باعث انتخاب این عبارت شود؛ اما آوند نردبانی چوبی است و در جابه‌جایی شیرهٔ خام نقش دارد، نه در انتقال اصلی شیرهٔ پرورده.
راهنمایی قدم‌به‌قدم (پیش از دیدن پاسخ)
- تفاوت آوند چوبی و آبکش را از نظر زنده یا مرده‌بودن یاخته‌ها، ساختار دیواره و نوع شیرهٔ جابه‌جاشونده مرور کنید.
- نام‌های حلقوی، مارپیچی، نردبانی و لان‌دار، به الگوهای متفاوت قرارگیری لیگنین در دیوارهٔ آوندهای چوبی اشاره دارند؛ این نام‌ها نشان‌دهندهٔ آوند آبکش نیستند.
- پس از مشخص‌کردن نوع آوندها، بررسی کنید در یاختهٔ بالغ آوند چوبی کدام بخش باقی می‌ماند: دیواره یا محتویات زندهٔ یاخته؟