سوال ۱۶۳ · زیستشناسی
کنکور تجربی ۱۳۹۸ · سوال ۱۶۳ · کلید رسمی سازمان سنجش
زیستشناسی · زیستشناسی ۲ · فصل ۱: تنظیم عصبی
کدام عبارت، در مورد بخشی از مغز انسان که در ترشح بزاق و اشک نقش دارد، درست است؟
نمایش پاسخ و پاسخ تشریحی
پاسخ درست: گزینهٔ ۳ (کلید رسمی سازمان سنجش)
پاسخ تشریحی
گام اول ـ شناسایی بخش موردنظر: طبق کتاب، پل مغزی در تنظیم تنفس و نیز ترشح بزاق و اشک نقش دارد؛ بنابراین موضوع سؤال «پل مغزی» است (زیستشناسی ۲، صفحهٔ ۱۰–۱۱).
گام دوم ـ تعیین جایگاه پل مغزی: ساقهٔ مغز شامل مغز میانی، پل مغزی و بصلالنخاع است. در شکل کتاب، پل مغزی بین مغز میانی و بصلالنخاع قرار دارد؛ پس با بصلالنخاع مجاور است (زیستشناسی ۲، صفحهٔ ۱۰–۱۱، شکل ۱۵).
گام سوم ـ تطبیق جایگاه با کارکرد: بصلالنخاع مرکز انعکاسهایی مانند عطسه و سرفه است. بنابراین پل مغزی، که در ترشح بزاق و اشک نقش دارد، در مجاورت مرکز این انعکاسها قرار گرفته است و عبارت گزینهٔ ۳ درست است (زیستشناسی ۲، صفحهٔ ۱۰–۱۱).
برای تفکیک سایر عبارتها نیز توجه کن که شبکههای مویرگی ترشحکنندهٔ مایع مغزی ـ نخاعی درون بطنها دیده میشوند، نه در بافت پل مغزی (زیستشناسی ۲، صفحهٔ ۱۴–۱۵). همچنین پل مغزی جزء ساقهٔ مغز است، نه سامانهٔ کنارهای؛ و برجستگیهای چهارگانه به مغز میانی تعلق دارند، نه پل مغزی (زیستشناسی ۲، صفحهٔ ۱۰–۱۱).
پاسخ: گزینهٔ ۳
چرا گزینههای دیگر نادرستاند
- گزینهٔ ۱: ممکن است نزدیکی پل مغزی به بطن چهارم باعث شود ساختارهای درون بطن را جزئی از خود پل بدانید. شبکههای مویرگی ترشحکنندهٔ مایع مغزی ـ نخاعی در بطنهای مغز قرار دارند و نباید آنها را به بافت پل مغزی نسبت داد.
- گزینهٔ ۲: ممکن است نقش سامانهٔ کنارهای در حالتهای هیجانی و همراهی بعضی هیجانها با اشکریختن باعث انتخاب این عبارت شود؛ اما پل مغزی از اجزای ساقهٔ مغز است، نه سامانهٔ کنارهای.
- گزینهٔ ۴: هر دو بخشِ پل مغزی و مغز میانی در ساقهٔ مغز قرار دارند و ممکن است ویژگیهایشان با هم اشتباه شود. برجستگیهای چهارگانه متعلق به مغز میانیاند، نه پل مغزی.
راهنمایی قدمبهقدم (پیش از دیدن پاسخ)
- در بخش «ساقهٔ مغز»، کارهای مغز میانی، پل مغزی و بصلالنخاع را مرور کن و ببین تنظیم ترشح غدههای موردنظر به کدام بخش مربوط است.
- بخش موردنظر پل مغزی است؛ اکنون جایگاه آن را نسبت به دو جزء دیگر ساقهٔ مغز بررسی کن، نه صرفاً کارهای خودش را.
- مرکز انعکاسهای عطسه و سرفه در بصلالنخاع است. در شکل ساقهٔ مغز، موقعیت پل مغزی را نسبت به بصلالنخاع پیدا کن.